Pleszew

Pleszew
Fragment pleszewskiego rynku
Herb Pleszewa Flaga Pleszewa
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	pleszewski
Gmina	Pleszew gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1283
Burmistrz	Marian Adamek
Powierzchnia	13,14 km²
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość	17 552 1311,8 os./km²
Strefa numeracyjna	62
Kod pocztowy	63-300 do 63-301
Tablice rejestracyjne	PPL
Położenie na mapie gminy Pleszew Pleszew
Położenie na mapie powiatu pleszewskiego Pleszew
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Pleszew
Położenie na mapie Polski Pleszew
51°53′50″N 17°47′08″E
TERC (TERYT)	3020064
SIMC	0937280
Urząd miejski Rynek 1 63-300 Pleszew
Strona internetowa
BIP

Pleszew – miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Nerem, siedziba powiatu pleszewskiego i gminy Pleszew; muzeum (1983).

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1283 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskim.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 30 czerwca 2016 roku miasto liczyło 17 552 mieszkańców.

Komunikacja

Transport kolejowy

Parowóz Px48 na stacji Pleszew Miasto Pleszewskiej Kolei Lokalnej

• linia kolejowa nr 272 relacji Poznań Główny – Pleszew – Ostrów Wielkopolski – Kępno – Kluczbork

Stacja kolejowa Pleszew znajduje się w Kowalewie, oddalonym 3 km od ścisłego centrum miasta. Stacja Pleszew jest połączona z miastem liniami autobusowymi 20 (A, C, D), 23F, P oraz linią Pleszewskiej Kolei Dojazdowej, pozostałością dłuższej linii kursującej przez Dobrzycę do Krotoszyna (czynna od września 2006 r.). W mieście znajduje się też stacja Pleszew Miasto, która połączona jest węzłem kolejowym i komunikacyjnym ze stacją Pleszew. Na obszarze miasta znajdują się trzy stacje kolejowe – jest to Pleszew, Pleszew Miasto oraz Pleszew Wąskotorowy. Obecnie działają tylko 2 pierwsze stacje. Czwarta stacja Pleszew Wschód została zlikwidowana wraz z likwidacją połączenia do Broniszewic. Planowana budowa Linii Kolei Dużych Prędkości będzie przebiegać na terenie miasta Pleszewa.

Transport drogowy

Pleszew leży na skrzyżowaniu ważnych dróg:

Drogi krajowe i ekspresowe

• droga krajowa nr 11 (Kołobrzeg – Koszalin – Poznań – Pleszew – Ostrów Wielkopolski – Lubliniec – Bytom; przebiega obwodnicą, niegdyś przebiegała przez centrum miasta),
• droga krajowa nr 12 (Łęknica – Głogów – Pleszew – Kalisz – Piotrków Trybunalski – Lublin – Dorohusk),
• droga ekspresowa S11 (Kołobrzeg - Piła - Poznań - Pleszew - Ostrów Wlkp. - Kępno - Katowice) - planowany przebieg drogi w obrębie miasta.

Drogi wojewódzkie

• droga wojewódzka nr 442 – połączenie bezpośrednie za pomocą drogi powiatowej nr 4308P oraz nr 4334P
• droga wojewódzka nr 443 – połączenie bezpośrednie za pomocą drogi powiatowej nr 4308P

W Pleszewie rozpoczynająca swój bieg droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew -Grab/Gizałki jest łącznikiem dróg krajowych nr 11 i nr 12 z drogami wojewódzkimi nr 442 i nr 443, krzyżującymi się w miejscowości Gizałki. Droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Chocz łączy drogę krajową nr 12 z droga wojewódzką nr 442 w miejscowości Chocz. Droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Dobrzyca łączy drogi krajowe nr 11 i nr 12 z drogami krajowymi nr 15 i nr 36 w miejscowości Krotoszyn.

Sieć dróg powiatowych mających bezpośrednie połączeniem z Pleszewem tworzą:

Drogi powiatowe

• droga powiatowa nr 4308P relacji Pleszew – Marszew – Czermin – Psienie-Ostrów – Pieruchy – Pieruszyce – Wieczyn – Grab (Gizałki)
• droga powiatowa nr 4309P relacji Pleszew – Kowalew – Fabianów – Dobrzyca
• droga powiatowa nr 4334P relacji Pleszew – Prokopów – Pacanowice – Pardelak – Broniszewice – Chocz
• droga powiatowa nr 4329P relacji Pleszew – Kowalew
• droga powiatowa nr 5288P relacji Pleszew – Nowa Wieś – Łaszew – Taczanów Drugi – Taczanów Pierwszy – Lubomierz – Sowina Błotna – Sowina – Bógwidze – Bronów
• droga powiatowa nr 4343P relacji Pleszew – Zielona Łąka – Dobra Nadzieja – Chorzew – Cieśle – Kajew – Wszołów
• droga powiatowa nr 4340P relacji Pleszew – Lenartowice – Zawidowice – Zawady – Rokutów – Turowy – Bogusławice – Bogusław
• droga powiatowa nr 4338P relacji Pleszew – Lenartowice – Sulęcin – Grodzisko

Drogi gminne

• droga gminna relacji Pleszew – Tomaszew – Korzkwy
• droga gminna relacji Pleszew – Zielona Łąka
• droga gminna relacji Pleszew – Baranówek

Komunikacja autobusowa

Transport zbiorowy międzymiastowy odbywa się między Pleszewem a miastami okolicznymi: Jarocinem, Kaliszem oraz Ostrowem Wlkp. W mieście zatrzymują się również autobusy dalekobieżne PKS m.in. linii Kalisz-Poznań.

Z Ostrowa Wlkp. kursują do Pleszewa autobusy komunikacji miejskiej MZK Ostrów Wlkp. obsługujący linię P.

Łączność z Jarocinem zapewnia mieszkańcom linia P (do i z Jarocina) również z Pleszewskich Linii Autobusowych oraz linia PJ oraz P2 Jarocińskich Linii Autobusowych.

Kaliskie Linie Autobusowe zawiesiły z dniem 1 maja 2011. wszystkie kursy do tego miasta. W obrębie powiatu pleszewskiego od 1 lutego 2007 kursują linie 1, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 28 oraz linia A (do i z Kalisza) Pleszewskich Linii Autobusowych.

Transport lotniczy

W 2014 przy ul. Poznańskiej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

Podział administracyjny

Miasto Pleszew podzielone jest na kilkanaście osiedli. Od 11 kwietnia 2016 r. noszą one własne nazwy:

Nr osiedla	Nowa nazwa osiedla
nr 1	Osiedle Zielone
nr 2	Osiedle Wojska Polskiego
nr 3	Osiedle Śródmieście
nr 4	Osiedle Rodzinne
nr 5	Osiedle Jordanowskie
nr 6	Osiedle Wokół Wieży
nr 7	Osiedle Zachodnie
nr 8	Osiedle Królewskie
nr 9	Osiedle Reja
nr 10	Osiedle Piastowskie

Największym osiedlem w Pleszewie jest osiedle Mieszka I (zostało rozdzielone na os. Piastowskie oraz Królewskie), gdzie znajduje się duże skupisko bloków, w których mieszka około 9 tys. ludzi.

Gospodarka

Ośrodek usługowy i przemysłowy. W mieście znajduje się zakład produkcyjny Spomasz Pleszew S.A., produkujący maszyny spożywcze, fabryka obrabiarek Famot Pleszew Sp.z o.o. wraz z koncernem DMG MORI, zakład AGD Florentyna Pleszew, zakłady papiernicze PZP S.A., oraz kilka dużych zakładów produkcji kotlarskiej m.in. Bud-Kot, Tilgner, Kotłospaw.

Sklepy wielkopowierzchniowe

Na terenie miasta znajduje się wiele sklepów wielkopowierzchniowych sprzedaży detalicznej. Są to m.in.:

• Biedronka (2 markety),
• Lidl,
• Kaufland,
• Tesco,
• Netto,
• Bricomarche,
• PSB Mrówka,
• Media Expert,
• Dino (3 markety),
• Polo Market (2 markety),
• Lewiatan (4 sklepy),
• Groszek (2 sklepy)
• Żabka (2 sklepy).

W śródmieściu znajduje się także galeria handlowa zwana „Galerią Zamkową”.

Aglomeracja pleszewska

Miasto Pleszew stanowi ośrodek monocentrycznej aglomeracji. W jej skład zalicza się obok Pleszewa okoliczne zurbanizowane miejscowości m.in. Prokopów, Zielona Łąka, Przydziałki, Nowa Wieś, Kowalew, Marszew czy Lenartowice. Planowane jest włączenie miejscowości Marszew, Zielona Łąka, Kowalew i Przydziałki w granice miasta Pleszewa. Obecne plany miejscowego zagospodarowania przestrzennego uwzględniają Marszew i Przydziałki jako dwie kolejne dzielnice Pleszewa, gdzie na dzień dzisiejszy w obrębie tych miejscowości powstają nowe osiedla domów jednorodzinnych. Aglomeracja pleszewska liczy około 25 tys. mieszkańców.^{[potrzebny przypis]}

Historia

Dokument cechowy z Pleszewa - 1630 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).

Ratusz z 1835 r. na rynku

Najstarsze ślady ludzkiej obecności z okolicy miasta pochodzą z ok. 8300 r. p.n.e. Początki osadnictwa datowane są na IX wiek p.n.e.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1283, kiedy książę kaliski i poznański Przemysł II potwierdził prawa miejskie w dyplomie poddającym civitas Plessov jurysdykcji kaliskiej. Od 1314 Pleszew leżał w województwie kaliskim i był miastem prywatnym, a pierwszym znanym z nazwiska właścicielem był odnotowany w 1395 Filip z Cielczy. W okresie średniowiecza stał się miastem średniej wielkości, czego potwierdzeniem było zobowiązanie do wystawienia 12 pieszych żołnierzy na wyprawę malborską w 1458 r. Przywilej króla Jana Olbrachta z 1493 zezwalał na cotygodniowe targi oraz dwa jarmarki w roku: na św. Floriana (4 maja) i św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia).

Na początku XVI wieku w mieście działało 9 cechów a w 1580 odnotowano tu 86 rzemieślników. W okresie reformacji miasto było ośrodkiem protestantyzmu.

Od połowy XVII wieku do połowy XVIII wieku miasto należało do Zaleskich z Otoka ).

Rozbiory Polski

W wyniku rozbiorów Polski miasto znalazło się wraz z całą Wielkopolską w zaborze pruskim. Powiat pleszewski utworzono w 1818. Mieszkańcy miasta aktywnie uczestniczyli w ruchu antygermanizacyjnym (Wiosna Ludów, 1848), poparcie dzieci wrzesińskich przez uczniów miejscowych szkół, polskie wystawy gospodarcze w latach 1868 i 1912 i w powstaniu wielkopolskim.

II RP

Od 1919 w odrodzonej Polsce. W styczniu 1919 roku mieszkańcy miasta uczestniczyli w walkach o Krotoszyn i stoczyli zwycięską bitwę z Niemcami pod Kobylą Górą.

W latach wojny stacjonował w Pleszewie 70 pułk piechoty wielkopolskiej, uczestniczący m.in. w bitwie nad Bzurą. II wojna światowa zakończyła się w Pleszewie 24 stycznia 1945. Powiat pleszewski zlikwidowano w 1932, później istniał jeszcze w latach 1956-1975 oraz od 1999.

Kalendarium

Katolicki Dom Sierot (1866)

Pałac Jouanne’ów na Maliniu (1870)

• 1283 – pierwsza historyczna wzmianka o Pleszewie
• 1283 – nadanie praw miejskich przez Przemysła II
• 1300 – budowa pierwszego kościoła farnego
• 1458 – miasto wysyła 12 wojów na wyprawę malborską
• 1493 – początek stałych jarmarków w mieście
• 1637 – założenie nowego miasta
• 1715 – pożar w mieście
• 1771 – Pleszew przekracza liczbę 1000 mieszkańców
• 1793 – Pleszew pod zaborem pruskim
• 1806 – wielki pożar miasta, spłonął ratusz i kościół
• 1807 – Pleszew w Księstwie Warszawskim
• 1815 – Pleszew ponownie pod zaborem pruskim
• 1818 – powstaje powiat pleszewski
• 1831 – epidemia cholery
• 1835 – budowa ratusza
• 1848 – udział pleszewian w Wiośnie Ludów
• 1854 – spłonął kościół św. Ducha
• 1875 – uruchomienie linii kolejowej: Poznań – Jarocin – Pleszew – Kluczbork
• 1900 – uruchomienie linii kolejowej: Pleszew – Dobrzyca – Krotoszyn
• 1918 – udział pleszewian w powstaniu wielkopolskim
• 1932 – likwidacja powiatu pleszewskiego
• 1939 – pierwsze 13 ofiar wybuchu II wojny światowej
• 1945 – zdobycie Pleszewa przez Armię Czerwoną (24 I)
• 1956 – utworzenie powiatu pleszewskiego
• 1973 – utworzenie gminy Pleszew
• 1975 – Pleszew w województwie kaliskim
• 1983 – uroczyste obchody 700-lecia Pleszewa
• 1990 – reaktywowanie władz samorządowych Pleszewa
• 1992 – powołanie Związku Gmin Ziemi Pleszewskiej
• 1999 – powołanie powiatu pleszewskiego
• 2001 – otwarcie Sądu Rejonowego w Pleszewie
• 2006 – reaktywacja Pleszewskiej Kolei Wąskotorowej

Demografia

• Piramida wieku mieszkańców Pleszewa w 2014 roku .

Zabytki

Kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela z 1816 r.

• rynek z tzw. turbinowym układem wychodzących ulic i zabytkową, przeważnie dwupiętrową zabudową mieszkalną z XIX wieku,
• ratusz z 1835 roku, kryty naczółkowym dachem,
• kościół św. Jana z 1816 roku, przy budowie wykorzystano mury poprzedniego, spalonego kościoła gotyckiego, klasycystyczne wyposażenie wnętrza,
• kościół św. Floriana, prezbiterium gotyckie, z XV/XVI wieku, nawa drewniana, z 1745, barokowe wyposażenie wnętrza, dwie rzeźby późnogotyckie,
• kościół Zbawiciela, ewangelicko-augsburski, z połowy XIX wieku,
• gmach obecnego Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica,
• pałac Malinie,
• budynek Muzeum Regionalnego - dawny zajazd pocztowy,
• zespół klasztorny Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny,
• dom Parafialny im. Ks. Piotra Skargi wraz z przyległym Ogrodem Jordanowskim,
• stacja Pleszewskiej Kolei Dojazdowej,
• park zwany plantami,
• park miejski,
• liczne miejsca martyrologii.

Atrakcje turystyczne

Galeria Zamkowa

W Pleszewie znajduje się ostatnie w Polsce połączenie kolejowe obsługiwane regularnymi pociągami wąskotorowymi. Jest to czterokilometrowy odcinek Pleszew Miasto - Pleszew Wąskotorowy (stacja położona przy stacji „Pleszew” kolei szerokotorowej). Zaczyna się on w centrum miasta i biegnie do stacji kolejowej we wsi Kowalew. Dzięki nietypowemu zastosowaniu technicznemu - splotowi torów rozstawu normalnego i o prześwicie 750 milimetrów - po krótkim łączniku kursują nadal pociągi o normalnym rozstawie osi (tak prowadzony jest ruch towarowy) i pasażerskie składy wąskotorowe.

Pozostały odcinek jest częścią uruchomionej w 1901 r. Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej (dziś Pleszewska Kolej Lokalna). Po zamknięciu kolei przez PKP prowadzone były działania mające na celu reaktywację przewozów na odcinku Pleszew Wąsk. - Pleszew Miasto. Zarządcą majątku kolejki, należącego do skarbu państwa został Urząd Miasta i Gminy w Pleszewie. 30 czerwca 2006 roku została podpisana umowa ze Stowarzyszeniem Kolejowych Przewozów Lokalnych (SKPL). Przewoźnik uruchomił połączenie we wrześniu 2006. Pleszewskie dworce miało łączyć sześć par pociągów, ale liczba par stopniowo topniała, a ostatni rozkład wprowadzony w życie we wrześniu 2012 roku zakładał tylko po jednym kursie w każdą ze stron.

Połączenia na tym odcinku wróciły po ponad dwuletniej przerwie 4 maja 2015 r. o 6.28. Kolej znów jeździ pomiędzy Pleszewem a Kowalewem w ilości 12 par połączeń dziennie (stan na wrzesień 2015 r.). Aktualny rozkład jazdy jest dostępny na stronie przewoźnika - SKPL.

Oświata

Przedszkola:

• Publiczne Przedszkole nr 1 „Bajka” w Pleszewie, ul. Generała Hallera 30
• Publiczne Przedszkole nr 2 „Misia Uszatka” w Pleszewie, ul. Mieszka I 20
• Publiczne Przedszkole nr 3 „Słoneczne” w Pleszewie, ul. Aleja Wojska Polskiego 1
• Publiczne Przedszkole nr 4 im. 70 Pułku Piechoty w Marszewie, ul. Szkolna 5 (gm. Pleszew)
• Niepubliczne Przedszkole nr 5 w Pleszewie, ul. Zielona 19
• Niepubliczne Przedszkole „Pszczółka Maja” w Pleszewie, ul. Warneńczyka 26
• Niepubliczne Przedszkole „Ochronka” im. bł. Edmunda Bojanowskiego w Pleszewie, ul. Prokopowska 3
• Niepubliczne Przedszkole „Zielona Łączka” w Zielonej Łące 21 (gm. Pleszew)

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
• Szkoła Podstawowa nr 2 im. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
• Szkoła Podstawowa nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
• Szkoła Podstawowa nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1

Gimnazja

• Gimnazjum nr 1 im. 70 Pułku Piechoty w Zespole Szkół Publicznych nr 1 w Pleszewie, ul. Szkolna 5
• Gimnazjum nr 2 im. św. Królowej Jadwigi w Zespole Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, ul. Ogrodowa 2
• Gimnazjum nr 3 im. Powstańców Wielkopolski w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
• Gimnazjum nr 4 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4 w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
• Gimnazjum Dwujęzyczne im. Stanisława Staszica Pleszewie, ul. Poznańska 38

Szkoły średnie i zawodowe

Budynek Liceum Ogólnokształcącego im. St. Staszica

• Liceum Ogólnokształcące im. St. Staszica w Pleszewie, ul. Poznańska 38
• Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Publicznych nr 3 w Pleszewie, ul. Bolesława Krzywoustego 4
• Technikum nr 1 w Zespole Szkół Technicznych w Pleszewie, ul. Zielona 3
• Technikum nr 2 w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
• Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zaoczne w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
• Branżowa Szkoła I Stopnia im. H. Cegielskiego w Zespole Szkół Usługowo-Gospodarczych w Pleszewie, ul. Poznańska 36
• Szkoła Przysposabiająca do Pracy w Zespole Szkół Specjalnych w Pleszewie, ul. Osiedlowa 1
• Zespół Szkół Przyrodniczo-Politechnicznych Centrum Kształcenia Ustawicznego w Marszewie (gm. Pleszew)

Uczelnie

• Pleszewski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Pleszewie, ul. Poznańska 34

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół parafialny pw. św. Floriana - nawa drewniana z 1745 r.

Na terenie miasta funkcjonują 4 parafie rzymskokatolickie, które wchodzą w skład dekanatu pleszewskiego i 3 zgromadzenia zakonne. W mieście działają także: synagoga oraz zbór Świadków Jehowy (w tym grupa ukraińskojęzyczna) z Salą Królestwa.

Kościoły w Pleszewie:

• Kościół pw. Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela - kościół farny,
• Kościół parafialny pw. Św. Floriana (zabytkowy, drewniany kościół),
• Kościół parafialny pw. Najświętszego Zbawiciela (kościół ewangelicki),
• Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej (nowa świątynia wybudowana w 1996 roku).

Klasztory i kaplice:

• Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Pleszewie (pleszewska prowincja św. Józefa) - przy ulicy Edmunda Bojanowskiego 1 w Pleszewie. W skład zgromadzenia wchodzą: klasztor, kaplica, szpital i kostnica,
• kaplica przy kościele pw. św. Zbawiciela,
• kaplica przy kościele pw. św. Ścięcia Jana Chrzciciela,
• kaplica w szpitalu, w Pleszewskim Centrum Medycznym przy ulicy Poznańskiej.

Cmentarze: Na terenie miasta Pleszewa istnieje kilka cmentarzy, w tym parafialnych, komunalnych oraz żydowskich. Cmentarze znajdują się:

• cmentarz parafialny przy ulicy Kaliskiej,
• cmentarz parafialny przy kościele św. Floriana, przy ulicy Poznańskiej,
• cmentarz komunalny przy ulicy Piaski,
• cmentarz żydowski przy ulicy Mieszka I (obecnie park),
• dawny cmentarz niemiecki przy ulicy Aleja Wojska Polskiego.

Miasta partnerskie

Miasta i gminy partnerskie Pleszewa:

• Kemer (2012)
• Morlanwelz (2001)
• Saint-Pierre-d’Oléron (1997)
• Spangenberg (1996)
• Westerstede (2004)

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Pleszewie
• Synagoga w Pleszewie
• Miasta w Polsce
• Związek Miast Polskich

Linki zewnętrzne

• Pleszew w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VIII: Perepiatycha – Pożajście. Warszawa 1887.
• iPleszew.pl Gazeta Internetowa
• Oficjalna strona Miasta i Gminy Pleszew
• Oficjalna strona Pleszewskiego Oddziału PTTK ze zdjęciami i opisami miejsc w Pleszewie