1933

1933. urtea

Urteak:	1930  • 1931  • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936
Hamarkadak:	1910(e)koa • 1920(e)koa • 1930(e)koa • 1940(e)koa • 1950(e)koa
Mendeak:	XIX.a • XX.a • XXI.a

1933 beste egutegi batzuetan

Gregoriotar egutegia	1933 MCMXXXIII
Ab urbe condita	2686
Armeniar egutegia	1382 ԹՎ ՌՅՁԲ
Bahá'í egutegia	89 – 90
Bengaliar egutegia	1340
Berber egutegia	2883
Egutegi budista	2477
Myanmarko egutegia	1295
Bizantziar egutegia	7441 – 7442
Koptoen egutegia	1649 – 1650
Etiopiar egutegia	1925 – 1926
Hebrear egutegia	5693 – 5694
Egutegi hinduak
- Bikram Samwat	1989 – 1990
- Shaka Samvat	1855 – 1856
- Kali Yuga	5034 – 5035
Holozeniar egutegia	11933
Iraniar egutegia	1311 – 1312
Islamiar egutegia	1351 – 1352
Japoniar egutegia	Shōwa 8 (昭和8年)
Korear egutegia	4266
Thailandiar eguzki egutegia	2476

Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!

---

Gertaerak

• Urtarrilaren 30a - Adolf Hitlerrek Alemaniako kantziler izendatu zuten
• Otsailaren 2a - Adolf Hitlerrek Alemaniako Legebiltzarra disolbatu zuen.
• Martxoaren 5a - Alemaniako Legebiltzarrerako hauteskundeetan naziek %44a lortu zuten.
• Maiatzaren 10a - Naziek milaka liburu erre zituzten jendaurrean Berlinen.
• Maiatzaren 14a - Usansoloko gertaerak
• Azaroaren 5a - Euskadiko estatutua onartu zuten erreferendum bidez.
• Azaroaren 19a - 1933ko Espainiako hauteskunde orokorrak. Emakumeek lehendabizikoz bozkatzeko eskubidea izan zuten. Eskuindarrek irabazi zituzten hauteskundeak.

Arte eta kultura

Euskal Herria

• Azaroaren 21a - Adiós a la bohemia (euskaraz: buhameriari adio), Pablo Sorozabalen musika eta Pío Barojaren libretoa duen opera estreinatu zen Madrilgo Teatro Calderónen.

Mundua

• Martxoaren 2a - King Kong filma estreinatu zuten New York hirian.
• Uztailaren 1a - Arabella, Richard Straussen musika eta Hugo von Hofmannsthalen libretoa duen opera estreinatu zen Dresdengo Sächsisches Staatstheaterrean.

Zientzia eta teknologia

• Apirilaren 3a - Britainia Handiko hegazkinak Everesten gainetik pasa ziren, 10.000 metroko errekorra gaindituz.

Jaiotzak

• Urtarrilaren 1a - Imanol Bolinaga, gipuzkoar politikari jeltzalea (h. 2013).
• Urtarrilaren 16a - Susan Sontag, estatubatuar idazlea (h. 2004).
• Urtarrilaren 25a - Corazón Aquino, Filipinetako presidentea (h. 2009).
• Urtarrilaren 30a - Sergio Renán, argentinar aktore eta zinemagilea (h. 2015).
• Urtarrilaren 31 - Bernardo Provenzano, Siziliako mafiako (Cosa Nostra) kidea, ustezko Siziliako mafia osoko burua (h. 2016).
• Otsailaren 8a - Kiichirō Furukawa, japoniar astronomoa (h. 2016).
• Otsailaren 18a - Vincenzo Consolo, italiar idazlea (h. 2012).
• Otsailaren 18a - Yoko Ono, japoniar artista abangoardista.
• Otsailaren 18a - Bobby Robson, ingeles futbolari eta entrenatzailea (h. 2009).
• Otsailaren 21a - Nina Simone, estatubatuar abeslari, konpositore, piano jotzaile eta giza eskubideen aldeko aktibista (h. 2003).
• Martxoaren 3a - Alfredo Landa, iruindar aktorea (h. 2013).
• Martxoaren 6a - Mikel Zarate, lezamar idazlea eta apaiza (h. 1979).
• Martxoaren 15a - Philippe de Broca, frantziar zinemagilea (h. 2004).
• Martxoaren 24a - Shigeo Yaegashi, japoniar futbolaria (h. 2011).
• Martxoaren 27a - Joxe Mari Aranalde, gazteluar idazlea, irakasle, bertsozale eta euskaltzain urgazlea (h. 2005).
• Martxoaren 28a - Tete Montoliu, kataluniar jazz piano-jolea (h. 1997).
• Apirilaren 12a - Montserrat Caballe, kataluniar sopranoa.
• Apirilaren 15a - David Hamilton, ingeles argazkilaria, emakumeen biluzi artistikoen erretratuegatik ezaguna (h. 2016).
• Maiatzaren 3a - James Brown, estatubatuar soul eta funk abeslari, konposatzaile, musikari eta ekoizlea (h. 2006).
• Maiatzaren 5a - Ratnasiri Wickremanayake, Sri Lankako lehen ministroa (h. 2016).
• Maiatzaren 21a - Maurice André, frantziar tronpeta-jotzailea (h. 2012).
• Maiatzaren 21a - Jose Maria San Sebastian, Latxaga, gipuzkoar elizgizon eta idazlea (h. 2008).
• Ekainaren 6a - Heinrich Rohrer, suitzar fisikaria, 1986ko Fisikako Nobel Saria (h. 2013).
• Ekainaren 11 - Gene Wilder, estatubatuar aktore, zuzendari eta gidoilaria (h. 2016).
• Ekainaren 13a - Jose Luis Areta, Areta III, nafar futbolaria (h. 2011).
• Ekainaren 26a - Claudio Abbado, italiar orkestra-zuzendaria (h. 2014).
• Ekainaren 28a - Antonio Igoa, euskal herritar futbolaria (h. 2015).
• Uztailaren 2a - Pierre Pradier, Euskal Herrian jaiotako mediku anestesista (h. 2003).
• Uztailaren 9a - Oliver Sacks, ingeles neurologoa eta idazlea (h. 2015).
• Abuztuaren 7a - Elinor Ostrom, estatubatuar politologoa, 2009ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 2012).
• Abuztuaren 14a - Richard R. Ernst, suitzar kimikaria, 1991ko Kimikako Nobel Saria.
• Abuztuaren 18a - Roman Polanski, poloniar film zuzendaria.
• Abuztuaren 21a - Eneko Arieta, euskal herritar futbolaria (h. 2004).
• Abuztuaren 21a - Janet Baker, britainiar mezzo-sopranoa.
• Abuztuaren 23a - Robert Curl, estatubatuar kimikaria, 1996ko Kimikako Nobel Saria.
• Irailaren 2a - Mathieu Kérékou, Beningo presidentea (h. 2015).
• Irailaren 15a - Rafael Frühbeck, espainiar orkestra-zuzendaria eta musikagilea (h. 2014).
• Irailaren 28a - Miguel Ortiz Berrocal, espainiar eskultorea (h. 2006).
• Urriaren 14a - Gabriel Aresti, bilbotar idazlea eta poeta (h. 1975).
• Urriaren 22a - Helmut Senekowitsch, austriar futbolari eta entrenatzailea (h. 2007).
• Abenduaren 3a - Paul J. Crutzen, herbeheretar kimikaria, 1995eko Kimikako Nobel Saria.
• Abenduaren 6a - Henryk Górecki, poloniar musikagilea, postmodernismoaren musikari nagusietako bat (h. 2010).
• Abenduaren 23a - Akihito, Japoniako enperadorea.
• Abenduaren 25a - David Mackay, britainiar arkitektoa (h. 2014).
• Dominika Etxart, euskal herri-kantaria, Zuberoako herri kantuak berreskuratzen lan aparta egin zuena (h. 2012).

Heriotzak

• Urtarrilaren 5a - Calvin Coolidge, Ameriketako Estatu Batuetako 30. Presidentea (j. 1872).
• Urtarrilaren 7a - Herbert John Louis Hinkler, australiar hegalaria (j. 1892).
• Urtarrilaren 21a - George Moore, ingelesezko idazle irlandarra (j. 1852).
• Urtarrilaren 31 - John Galsworthy, ingelesezko idazlea eta 1932ko Literaturako Nobel Saria (j. 1867).
• Otsailaren 12a - Henri Duparc, frantses musikagilea (j. 1848).
• Martxoaren 12a - Xabier Lizardi, olerkari zarauztarra (j. 1896).
• Martxoaren 13a - Robert T. A. Innes, britainiar astronomoa (j. 1861).
• Martxoaren 23a - Juan Arana, Loramendi, frai Joakin Bedoña, gipuzkoar elizgizona eta euskal olerkaria (j. 1907).
• Martxoaren 23a - Jesús Oiarbide, euskal atleta (j. 1902).
• Apirilaren 1a - Salvador Rueda, espainiar poeta (j. 1857).
• Apirilaren 22a - Henri Royce, ingeles industrialaria, Rolls-Royce enpresaren sortzailea (j. 1863).
• Apirilaren 28a - José María Amilibia, gipuzkoar abokatu eta politikaria (j. 1900).
• Apirilaren 29a - Konstantino Kavafis, greziar olerkaria (j. 1863).
• Apirilaren 30a - Anna de Noailles, frantziar idazlea (j. 1876).
• Maiatzaren 6a - Li Ching Yuen, ustez behin ere izan den gizonik zahar edo adinduena (j. 1677).
• Maiatzaren 17a - Jean Vautrin, frantziar zinemagilea eta idazlea (h. 2015).
• Ekainaren 12a - Jose Maria Orbe Gaytán de Ayala, bostgarren Valdespinako markesa, militar eta politikari gipuzkoarra (h. 1848).
• Ekainaren 20a - Clara Zetkin, alemaniar politikari sozialista, emakumeen eskubideen defendatzailea (j. 1857).
• Uztailaren 3a - Hipólito Yrigoyen, euskal jatorriko argentinar politikaria, Argentinako presidentea (j. 1852).
• Uztailaren 8a - Anthony Hope, ingeles idazlea (j. 1863).
• Uztailaren 14a - Raymond Roussel, frantziar idazlea (j. 1877).
• Uztailaren 15a - Pierre de Vizcaya, euskal automobil-gidari profesionala, auto istripuan (j. 1894).
• Abuztuaren 2a - Anastasi Agerre, euskal idazlea eta sindikalista (j. 1897).
• Abuztuaren 23a - Adolf Loos, Mugimendu Modernoko hastapenetako arkitekto berritzaile txekiarra (j. 1870).
• Irailaren 6a - Zacarías Martínez, espainiar agustindar erlijiosoa eta biologoa (j. 1864).
• Irailaren 8a - Faisal I.a, Irakeko erregea (j. 1885).
• Irailaren 9a - Henri-Achille Zo, lapurtar margolaria (j. 1873).
• Urriaren 5a - Nikolai Iudenitx, Errusiar Inperioko Armadako jenerala (j. 1862).
• Urriaren 29a - Albert Calmette, frantziar sendagile eta bakteriologoa (j. 1863).
• Azaroaren 3a - Emile Roux, frantziar zientzialaria (j. 1853).
• Azaroaren 8a - Mohammed Nadir Shah, Afganistango erregea (j. 1883).
• Abenduaren 17a - Thubten Gyatso, hamairugarren Dalai Lama (j. 1876).
• Abenduaren 18a - Mary Parker Follett, estatubatuar gizarte-ekintzaile eta kudeaketa-aditua (j. 1868).
• Abenduaren 21a - Ramón Barea Mendizabal, gipuzkoar asmatzailea, pedalontziaren asmatzailea (j. 1863).
• Abenduaren 21a - Knud Rasmussen, daniar esploratzailea (j. 1879).
• Abenduaren 25a - Francesc Macia, Kataluniako Generalitateko 122. Presidentea (j. 1859).
• Gregorio Ibarretxe, euskal herritar politikari jeltzale eta arkitektoa, Bilboko alkatea (j. 1864).
• Paulino Caballero, nafar kimikari, fisikari, irakasle eta katedraduna (j. 1839).
• Pedro Fabo, Nafarroa Garaiko agustindar errekoletoa, misiolaria eta idazlea (j. 1873).

Nobel saridunak:

• Fisika: Erwin Schrödinger eta Paul Dirac
• Kimika: eman gabe
• Literatura: Ivan Alekseievitx Bunin
• Medikuntza: Thomas Hunt Morgan
• Bakea: Norman Angell

---

Agintariak

[[Fitxategi:Errusia|10x10px|1933|link=]]

Munduko agintariak 1933. urtean

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: 1933