Metanol

Metanol
Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) metanol Inne nazwy i oznaczenia farm. Methanolum inne alkohol metylowy, spirytus drzewny, alkohol drzewny, hydroksymetan, karbinol
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	CH4O
Inne wzory	CH3OH, MeOH
Masa molowa	32,04 g/mol
Wygląd	bezbarwna ciecz o zapachu podobnym do etanolu
SMILES CO
Identyfikacja
Numer CAS	67-56-1
PubChem	887
Właściwości Gęstość 0,792 g/cm³; ciecz Rozpuszczalność w wodzie bez ograniczeń w innych rozpuszczalnikach etanol: bez ograniczeń chlorek metylenu: bez ograniczeń Temperatura topnienia -98 °C Temperatura wrzenia 64–65 °C Punkt krytyczny 240 °C; 78,5 MPa Kwasowość (pKa) ~15,5 Lepkość 0,599 mPa·s (20 °C) Napięcie powierzchniowe 22,61 g/s² (20 °C)
Budowa Moment dipolowy 1,7 D
Niebezpieczeństwa Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Na podstawie Rozporządzenia CLP, zał. VI Niebezpieczeństwo Zwroty H H225, H331, H311, H301, H370 Zwroty P P210, P260, P280, P301+P310, P311 Europejskie oznakowanie substancji oznakowanie ma znaczenie wyłącznie historyczne Na podstawie Rozporządzenia CLP, zał. VI Łatwopalny (F) Toksyczny (T) Zwroty R R11, R23/24/25, R39/23/24/25 Zwroty S S1/2, S7, S16, S36/37, S45 NFPA 704 Na podstawie podanego źródła 3 2 0   Temperatura zapłonu 11 °C (zamknięty tygiel) Temperatura samozapłonu 455 °C Numer RTECS PC1400000 Dawka śmiertelna LD50 5628 mg/kg (szczur, pokarmowo)
Podobne związki
Podobne związki	etanol, trifluorometanol, metanotiol
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Metanol, alkohol metylowy, CH₃OH – organiczny związek chemiczny, najprostszy alkohol alifatyczny. Został odkryty w 1661 roku przez Roberta Boyle’a. Jest trujący dla człowieka.

Otrzymywanie

Do 1923 roku był otrzymywany wyłącznie przez destylację rozkładową drewna. Obecnie produkuje się go syntetycznie, głównie dwiema metodami z gazu syntezowego:

• metodą ICI
• metodą Lurgi.

Główną reakcję tych procesów przedstawia równanie:

CO + 2H₂ → CH₃OH

Reakcja ta prowadzona jest w obecności katalizatora miedziowego (Cu-Zn-Al₂O₃), w temperaturze 250 °C, przy ciśnieniu 4–10 MPa. Wcześniej stosowane katalizatory chromowo-cynkowe wymagały 340–400 °C oraz 30–32 MPa.

W trakcie procesu przebiega równocześnie reakcja wodoru z dwutlenkiem węgla (potrzebnym do utrzymania aktywności katalizatora):

CO₂ + 3H₂ → CH₃OH + H₂O

Alkohol metylowy można także otrzymać, działając NaOH lub KOH na fluorowcopochodne metanu, na przykład CH₃Cl, CH₃Br, CH₃I, CH₃F:

CH₃Cl + KOH → CH₃OH + KCl

Metanol jest używany w zakładach przemysłowych jako rozpuszczalnik i surowiec do otrzymywania aldehydu mrówkowego, chlorku metylu, barwników.

Właściwości

• Spala się bladoniebieskim płomieniem.
• Czysty metanol jest bezbarwną cieczą.
• Miesza się z wodą w każdym stosunku.
• Jest silną trucizną.

Zastosowanie

• jako rozpuszczalnik w syntezie organicznej
• w farmaceutyce, przemyśle barwników, tworzyw sztucznych, włókien syntetycznych
• jako paliwo lub składnik paliwa w silnikach spalinowych (samoloty, motocykle żużlowe, monster trucki, modelarskie silniki żarowe) i ogniwach paliwowych DMFC
• w produkcji materiałów wybuchowych, estrów metylowych, formaldehydu, kwasu mrówkowego, polioksymetylenu (politrioksan, poliformaldehyd, tarnoform), MTBE

Na początku 2015 roku w gdańskiej stoczni „Remontowa” po raz pierwszy na świecie przystosowano silniki statku (Stena Germanica) do napędzania metanolem.

Zatrucie

Alkohol metylowy jest silną trucizną. Picie lub wdychanie metanolu grozi śmiercią lub poważnym kalectwem: spożycie 8–10 gramów powoduje ślepotę, a 12–20 gramów śmierć. Metanol jest szczególnie niebezpieczny, gdyż można go łatwo pomylić z etanolem.