Katar
|
|||||
|
|||||
| Hymn:
|
|||||
| Język urzędowy | arabski | ||||
| Stolica | Doha | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia absolutna | ||||
| Głowa państwa | emir Tamim ibn Hamad Al Sani | ||||
| Szef rządu | premier Abd Allah ibn Nasir ibn Chalifa Al Sani | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
166. na świecie 11 586[1] km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2013) • całkowita • gęstość zaludnienia |
146. na świecie 2 042 444 [a] 176 osób/km² |
||||
| PKB (2015) • całkowite • na osobę |
192,0 mld[2] USD 78 829[2] USD |
||||
| PKB (PSN) (2015) • całkowite • na osobę |
324,1 mld[2] dolarów międzynar. 133 039[2] dolarów międzynar. |
||||
| Jednostka monetarna | rial katarski (QAR) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii 3 września 1971 |
||||
| Religia dominująca | islam | ||||
| Strefa czasowa | UTC +3 | ||||
| Kod ISO 3166 | QA | ||||
| Domena internetowa | .qa | ||||
| Kod samochodowy | QA | ||||
| Kod samolotowy | A7 | ||||
| Kod telefoniczny | +974 | ||||
Katar (arab. قطر (wym. [ˈqɑtˤɑr]) – trl. Qaţar, trb. Katar), Państwo Katar (arab. دولة قطر – trl. Dawlat Qaţar, trb. Daulat Katar) – państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego (na półwyspie Katar) nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską.
Stolicą Kataru jest Doha, inne większe miasta to Ar-Rajjan, Musajid, Al-Wakra, Chaur, Duchan, Umm Bab.
Katar jest państwem członkowskim LPA, WTO, OPEC oraz GCC. Społeczeństwo katarskie jest najbogatszym społeczeństwem świata (2010, ok. 90 tysięcy dolarów na mieszkańca)[3][4].
Spis treści
Ustrój polityczny[edytuj]
Katar to księstwo (emirat). Według tymczasowej konstytucji z 1971 (obecnie funkcjonuje konstytucja z 2003) roku głową państwa jest emir (z panującego rodu Al Sani). Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez emira rząd z premierem. 45-osobowa Rada Doradcza jest organem konsultacyjnym rządu. Nie ma parlamentu ani partii politycznych.
Podział administracyjny[edytuj]
Katar od 2004 roku podzielony jest na 7 okręgów.
Geografia[edytuj]
Powierzchnia państwa jest nizinna (wysokość 50–100 m), pustynna (pustynia piaszczysto-kamienista), w części północno-wschodniej zabagniona. Klimat zwrotnikowy wybitnie suchy. Średnia temperatura miesięczna od 17 °C w styczniu do 38–44 °C w sierpniu. Średnia roczna suma opadów ok. 80 mm. Epizodyczne ulewne deszcze w okresie od grudnia do lutego. Brak wód śródlądowych. Odsolona woda morska stanowi podstawę zaopatrzenia ludności w wodę. Roślinność pustynna. Linia brzegowa dobrze rozwinięta. Liczne przybrzeżne rafy koralowe.
Historia[edytuj]
Kraj jest rządzony przez ród Al Sani, który jest u władzy nieustannie od XIX wieku. Dwa razy w historii był pod zaborami: w latach 1872–1916 wcielony do Turcji, a w latach 1916–1971 pod protektoratem Wielkiej Brytanii. Od 1971 roku tym wewnętrznie stabilnym krajem znów rządzi ród Al Sani.
W 1913 roku swoich roszczeń co do Kataru zrzekła się Turcja. Trzy lata później obszar ziem arabskich został podzielony pomiędzy dwa europejskie mocarstwa – Francję oraz Wielką Brytanię. W 1915 roku ostatni tureccy żołnierze opuścili Katar, a rok później na mocy katarsko-brytyjskiej umowy, państwo zostało protektoratem Wielkiej Brytanii. W zamian za ograniczone gwarancje bezpieczeństwa, szajch Kataru zobowiązał się nie utrzymywać stosunków dyplomatycznych z żadnym mocarstwem bez zgody rządu brytyjskiego. W 1939 roku odkryto złoża ropy naftowej, od 1949 roku rozpoczęto ich przemysłową eksploatację. 1 września 1971 roku następca tronu szajch Chalifa ibn Hamad ogłosił pełną niepodległość Kataru. Dwa dni później układ z Wielką Brytanią z 1916 roku stracił moc, a Katar stał się państwem suwerennym. W tym samym miesiącu państwo to zostało przyjęte do ONZ.
20 marca 2011 roku Katar zadeklarował, że przyłączy się do operacji militarnej w Libii.
W XXI wieku Katar organizuje wiele imprez sportowych o światowym formacie, jak Mistrzostwa Świata w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2015[5], w kolarstwie szosowym w 2016[6] czy w piłce nożnej w 2022[7].
5 czerwca 2017 r. Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Bahrajn, Jemen, Egipt i Malediwy ogłosiły zerwanie stosunków dyplomatycznych z Katarem, zawiesiły połączenia lotnicze z tym krajem, a Arabia Saudyjska zamknęła granicę lądową z Katarem, czyli jedyną granicę lądową tego kraju. Oficjalnym powodem zerwania stosunków było oskarżenie Kataru o podsycanie konfliktów na Bliskim Wschodzie[8] i wspieranie przez to państwo terroryzmu[9].
Siły zbrojne[edytuj]
Katar dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[10]. Uzbrojenie sił lądowych Kataru składało się w 2014 roku z: 90 czołgów, 440 opancerzonych pojazdów bojowych, 12 zestawów artylerii holowanej oraz trzech wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[10]. Marynarka wojenna Kataru dysponowała w 2014 roku 68 okrętami obrony przybrzeża[10]. Katarskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 9 myśliwców, 53 samolotów transportowych, czterech samolotów szkolno-bojowych oraz 45 śmigłowców[10].
Wojska katarskie w 2014 roku liczyły 11,8 tys. żołnierzy zawodowych (brak rezerwistów). Według rankingu Global Firepower (2014) katarskie siły zbrojne stanowią 82. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 1,9 mld dolarów (USD)[10].
Gospodarka[edytuj]
Katarowi najwięcej dochodów przynosi wydobycie gazu ziemnego oraz ropy naftowej. Krajowy przemysł koncentruje się nie tylko na wydobywaniu tych surowców, ale i na ich przetwórstwie. W 1971 roku u wybrzeży emiratu odkryto największe złoże gazu ziemnego na świecie – tzw. Pole Północne – o zasobach sięgających 18 bilionów metrów sześciennych[11], co uplasowało Katar – obok Rosji i Iranu – wśród trzech państw o największych zasobach gazu ziemnego na świecie. Katar jest obecnie największym eksporterem gazu ziemnego w postaci płynnej (LNG) na świecie. Rozwija tę technologię od 1997 roku, gdy pierwszy transport LNG został wysłany do Hiszpanii[11]. Ponadto rozwija się hutnictwo żelaza i produkcja nawozów sztucznych. Użytki rolne stanowią 4,8% powierzchni kraju. Zastosowanie technologii nawadniania wysokiej klasy pozwala na uprawę warzyw i owoców na szeroką skalę. Modernizowane jest przetwórstwo ryb. Pomimo to większość żywności musi być importowana. Katar jest także ważnym centrum bankowości.
Sieć drogowa jest doskonale rozwinięta, podobnie transport lądowy i lotniczy. Państwo zapewnia pomoc socjalną i bezpłatną naukę wszystkim mieszkańcom. Liczba miejsc w istniejących w Katarze szkołach wyższych jest ograniczona, znaczna część młodzieży studiuje za granicą.
Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca: 106 459 USD (dane z 2008 roku z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej). Bezrobocie: 0,5% (2009).
W 2015 roku Katar był gospodarzem Mistrzostw Świata w piłce ręcznej, natomiast w 2022 – w piłce nożnej.
Demografia[edytuj]
- Grupy etniczne: Arabowie 40%, Pakistańczycy 18%, Hindusi 18%, Irańczycy 10%, inni 14%.
- Struktura wiekowa: 0–14 lat 23,7%; 15–64 lat 72,9%; ponad 65 lat 3,4%.
- Przyrost naturalny: 2,61‰.
- Struktura płci: 1,05 mężczyzn na 1 kobietę.
- Śmiertelność niemowląt: 18,61 zgonów na tysiąc urodzeń (2005).
- Średnia długość życia: 73,67 lat.
- Długość życia mężczyzn: 71,15 lat.
- Długość życia kobiet: 76,32 lat.
- Współczynnik dzietności: 2,87 dzieci na jedną kobietę.
Religia[edytuj]
Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[12][13]:
- islam – 67,7% (1 190 000)
- chrześcijaństwo – 13,8% (250 000)
- katolicyzm – 10,5% (190 000)
- protestantyzm – 2,8% (50 000)
- prawosławie – 0,5% (<10 000)
- hinduizm – 13,8% (240 000)
- buddyzm – 3,1% (50 000)
- brak religii – 0,9% (20 000)
- inne religie – 0,7% (10 000)
Kultura[edytuj]
W Katarze swoją siedzibę ma arabska telewizja Al-Dżazira.
| Data | Polska nazwa |
|---|---|
| 18 grudnia | Dzień Niepodległości |
Kultura Kataru, tak jak w innych krajach arabskich, zdominowana jest przez islam. Obowiązują normy obyczajowości muzułmańskiej, aczkolwiek daje się zauważyć stopniową liberalizację w tej kwestii[14].
Katarska biblioteka narodowa uruchomiła w 2014 roku cyfrową bibliotekę z ponad 100 tys. archiwaliów. Wśród dostępnych online znajdują się m.in. książki, mapy, nagrania i rękopisy. Większość zasobów dostępna jest w domenie publicznej[15][16].
Emirowie Kataru[edytuj]
Dynastia Al Sani:
- Muhammad ibn Sani (1868–1878)
- Kasim ibn Muhammad Al Sani (1878–1913)
- Abdullah ibn Kasim Al Sani (1913–1949)
- Ali ibn Abdullah Al Sani (1949–1960)
- Ahmad ibn Ali Al Sani (1960–1972)
- Chalifa ibn Ahmad Al Sani (1972–1995)
- Hamad ibn Chalifa Al Sani (1995–2013)
- Tamim ibn Hamad Al Sani (od 2013)
Uwagi
- ↑ Dane szacunkowe na lipiec 2013, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.).
Przypisy
- ↑ CIA The World Factbook (ang.). [dostęp 2013-08-09].
- ↑ a b c d Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2015: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, October 2015 (ang.). [dostęp 30-01-2016].
- ↑ Arabianbusiness: Qatar now world’s richest nation, says IMF.
- ↑ Qatar richest in the world, says report.
- ↑ 24th Men's Handball World Championship (ang.). [dostęp 2015-02-01].
- ↑ Andrzej Gucwa: Mistrzostwa Świata 2016 w Katarze odbędą się w październiku (pol.). NaSzosie.pl, 2014-02-11. [dostęp 2015-02-01].
- ↑ 2022 FIFA World Cup Qatar (ang.). FIFA. [dostęp 2015-02-01].
- ↑ Sześć krajów zrywa stosunki dyplomatyczne z Katarem, „Onet Wiadomości”, 5 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-07] (pol.).
- ↑ Władze Iranu: Zerwanie stosunków z Katarem to nie sposób na regionalny kryzys - Polityka - rp.pl, 5 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-07].
- ↑ a b c d e Qatar (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-02].
- ↑ a b Wawrzyniec Smoczyński. Emirat na gazie. „Polityka”, s. 34-35, 2009-08-08 (pol.). [dostęp 2009-12-21].
- ↑ Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
- ↑ Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
- ↑ Kultura – odyssei.com.
- ↑ Cyfrowa Biblioteka Kataru (pol.). 30 października 2014. [dostęp 2014-11-02].
- ↑ Qatar Digital Library (ang.). Qatar National Library. [dostęp 2014-11-02].
Bibliografia[edytuj]
- K. Górak-Sosnowska, R. Czulda: Państwo Katar. Gospodarka – Polityka – Kultura, Łódź 2009.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
