Introit

Introit (łac. introitus) – chrześcijański śpiew liturgiczny, stanowiący m.in. część katolickiej mszy oraz luterańskiego nabożeństwa. Gatunkowo jest to antyfona, poprzedzająca werset zaczerpnięty z jednego z psalmów.

Liturgia katolicka

Introit jest pierwszą częścią proprium formularza mszalnego. W formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego wykonywany jest po modlitwach u stopni ołtarza a przed Kyrie. Historycznie rozpoczynał mszę, dlatego przy odczytywaniu introitu kapłan wykonuje znak krzyża. Introit składa się z antyfony, wersu psalmowego zakończonego doksologią Gloria Patri (z wyjątkiem mszy za zmarłych) i powtórzenia antyfony. W uroczystych mszach introit jest recytowany przez kapłana i śpiewany przez scholę. Pierwsze słowo introitu, jako pierwsze słowo pierwszej części proprium danej mszy, stanowi wyznacznik identyfikujący. Określa się poprzez nie samą mszę lub święto. W ten sposób powstały nazwy takich mszy jak np. Requiem, roraty (od Rorate coeli), niedziela Laetare.

W formie zwyczajnej rytu rzymskiego zastąpiony przez antyfonę na wejście, w praktyce jednak wykonywany jest tylko w mszach bez udziału wiernych ze względu na zastępowanie antyfony przez śpiew na wejście w czasie mszy z wiernymi.

Liturgia luterańska

Introit do dziś pozostaje częścią liturgii luterańskiej. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim składa się on z sześciu wersów będących fragmentami Księgi Psalmów lub (rzadziej) innych części Pisma Świętego, śpiewanych przemiennie przez duchownego i zbór. W Polsce powszechnie stosuje się oparte na pierwszych słowach introitu łacińskie nazewnictwo niedziel pomimo odejścia od stosowania łaciny w nabożeństwie. Śpiew introitu kończy się wykonaniem małej doksologii Gloria Patri (pomijanej od niedzieli Judica do Wielkiej Soboty i w nabożeństwach pogrzebowych).

Przykład introitu na Święto Reformacji:

• ksiądz: Nie wstydzę się Ewangelii Chrystusowej! Alleluja!
• zbór: Jest ona bowiem mocą Bożą ku zbawieniu każdego, kto wierzy. Alleluja!
• ksiądz: Bóg jest ucieczką naszą i siłą naszą. Alleluja!
• zbór: Pomocą w utrapieniach najpewniejszą. Alleluja!
• ksiądz: Przeto się nie boimy, choćby ziemia zadrżała. Alleluja!
• zbór: I góry zachwiały się w głębi mórz. Alleluja!

Bibliografia

• Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 3932. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
• The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. I. Oxford University Press, 2004. ISBN 9780195170672. (ang.)