Claudio Monteverdi

Claudio Monteverdi
Claudio Monteverdi, portret pędzla B. Strozziego
Imię i nazwisko	Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi
Data i miejsce urodzenia	15 maja 1567 Cremona
Data i miejsce śmierci	29 listopada 1643 Wenecja
Instrumenty	viola da braccio
Gatunki	madrygał, opera,

Claudio Giovanni Crettinnieo Antonio Monteverdi (ur. 15 maja 1567 w Cremonie, zm. 29 listopada 1643 w Wenecji) – włoski kompozytor, violista (grał na violi da braccio), śpiewak i ksiądz katolicki. Jeden z pierwszych wielkich twórców oper.

Życiorys

Pierwszą księgę świeckich madrygałów wydał w roku 1587. Od roku 1592 związany z dworem Gonzagów w Mantui, gdzie powstały między innymi jego opery Orfeusz (L'Orfeo, 1607) i Ariadna (L'Arianna, 1608. Do dziś zachował się tylko Lament Ariadny pochodzący z tej opery), kolejne księgi madrygałów oraz Nieszpory najświętszej Maryi Panny (Vespro della Beata Vergine z 1610 roku).

Z okresem działalności w Mantui związane jest także jego małżeństwo z Claudią de Cattaneis, z którą miał troje dzieci (jedno z nich zmarło w dzieciństwie). W roku 1607 owdowiał. Narastające po śmierci żony problemy finansowe i zdrowotne przyczyniły się do opuszczenia przez Monteverdiego dworu Gonzagów w Mantui. W roku 1613 przejął obowiązki maestro di cappella weneckiej Bazyliki Św. Marka.

W roku 1632 przyjął święcenia kapłańskie. W Wenecji powstały między innymi jego ostatnie księgi madrygałów oraz dialog dramatyczny Combattimento di Tancredi e Clorinda (oparty na Jerozolimie wyzwolonej Tassa).

Obfitą twórczość religijną z tego okresu podsumowuje zbiór Selva morale e spirituale. W roku 1640 powrócił do formy opery, tworząc Powrót Ulissesa do ojczyzny (Il ritorno d'Ulisse in patria). W rok później powstało Wesele Eneasza i Lavinii (Le nozze d'Enea con Lavinia, obecnie zaginione), podsumowaniem zaś jego doświadczeń na polu opery okazała się Koronacja Poppei (L'incoronazione di Poppea, 1643).

Twórczość

Był jednym z najważniejszych twórców w historii muzyki i przyczynił się do powstania stylu barokowego w muzyce. Był świadom dokonywanych zmian i wprowadził pojęcie seconda prattica na określenie nowego stylu podporządkowującego muzykę znaczeniu śpiewanego tekstu i poszukującego nowych form ekspresji. Przeciwstawiał przy tym seconda prattica dawnemu prima prattica, stylowi kojarzonemu z takimi mistrzami renesansu, jak Josquin des Prés. W swym dorobku ma także dzieła związane ze stylem prima prattica, którym również potrafił znakomicie się posługiwać (przykładem jest Missa In illo tempore z 1610 roku, w której zastosował technikę parodii, wykorzystując motet Gomberta).

Dzieła

Madrygały

• Księga I: Madrigali a cinque voci (1587),
• Księga II: Il secondo libro de madrigali a cinque voci (1590),
• Księga III: Il terzo libro de madrigali a cinque voci (1592),
• Księga IV: Il quarto libro de madrigali a cinque voci (1603),
• Księga V: Il quinto libro de madrigali a cinque voci (1605),
• Księga VI: Il sesto libro de madrigali a cinque voci (1614),
• Księga VII: Concerto. Settimo libro di madrigali (1619),
• Księga VIII: Madrigali guerrieri, et amorosi con alcuni opuscoli in genere rappresentativo, che saranno per brevi episodi fra i canti senza gesto (1638),
• Księga IX: Madrigali e canzonette a due e tre voci (1651).

Opery

• Orfeusz, baśń muzyczna. - L'Orfeo, favola in musica. (1607),
• Ariadna. - L'Arianna. (1608)
• Balet Pań Niewdzięcznych. - Il ballo delle Ingrate. (1608)
• Andromeda (1620).
• Pojedynek Tankreda z Kloryndą. - Il combattimento di Tancredi et Clorinda. (1624)
• Armida (1626).
• Udane szaleństwo Licori. - La finta pazza Licori. (1627) - utwór zaginiony.
• Powrót Ulissesa do ojczyzny. - Il ritorno d'Ulisse in patria (1640)
• Wesele Eneasza z Lawinią. - Le nozze d'Enea con Lavinia (1641) - utwór zaginiony.
• Koronacja Poppei - L'incoronazione di Poppea (1642).

Dzieła sakralne

• Missa In illo tempore (1610),
• Vespro della Beata Vergine (1610),
• Missa solenissima (1631),
• Selva morale e spirituale (1640),
• Magnificat,
• Missa a quattro voci (opublikowana pośmiertnie w roku 1650).

Bibliografia

• E. Obniska Monteverdi, Gdańsk (Stella Maris) 1993,
• Koronacja Poppei. Kolekcja Wielkie Opery - Gazeta Wyborcza 2009 (tekst Piotr Kamiński).
• Monteverdi Claudio w: Tysiąc i jedna opera. tom I A-M, Piotr Kamiński, PWM, Kraków 2008, str. 989-1002

Linki zewnętrzne

• Nuty w International Music Score Library Project
• Katalog dzieł Claudio Moteverdiego (SV)