Irailaren 29

Irailaren 29a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita hamabigarren eguna da, 273.a bisurteetan. 93 egun falta dira urtea amaitzeko.

Jaiotzak Euskal Herrian Miguel Unamuno Jaiotza: Bilbo, 1864 Heriotza: 1936ko abenduak 31 Tomas Zumalakarregi Jaiotza: Ormaiztegi, 1788 Heriotza: 1835eko ekainak 24 Ivan Zulueta Jaiotza: Donostia, 1943 Heriotza: 2009ko abenduak 30 Iván Fandiño Jaiotza: Urduña, 1980 Heriotza: 2017ko ekainak 17 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Munduan Lech Wałęsa Jaiotza: Q4700601, 1943 Enrico Fermi Jaiotza: Erroma, 1901 Heriotza: 1954ko azaroak 28 Silvio Berlusconi Jaiotza: Milan, 1936 Michelle Bachelet Jaiotza: La Cisterna, 1951 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Artikulurik ez duten Irailaren 29ko jaiotzak Ludwig von Mises • Per Mertesacker • Nikolai Ostrovsky • Trofim Lysenko • Paul Féval • Samora Machel • Eskuz gaurkotu Heriotzak Euskal Herrian Miguel Boyer Jaiotza: 1939ko otsailak 5 Heriotza: Madril, 2014 Andres Irujo Jaiotza: 1907ko azaroak 29 Heriotza: Buenos Aires, 1993 Henri Haget Jaiotza: 1905eko urriak 12 Heriotza: Biarritz, 1967 Fortunato Agirre Jaiotza: 1893ko uztailak 12 Heriotza: Iruñea, 1936 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Munduan Emile Zola Jaiotza: 1840ko apirilak 2 Heriotza: Paris, 1902 Hebe Camargo Jaiotza: 1929ko martxoak 8 Heriotza: São Paulo, 2012 W. H. Auden Jaiotza: 1907ko otsailak 21 Heriotza: Viena, 1973 Ilia Repin Jaiotza: 1844ko uztailak 24 Heriotza: Q252510, 1930 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Artikulurik ez duten Irailaren 29ko heriotzak Léon Bourgeois • Willem Einthoven • Bill Shankly • Winslow Homer • Jean-Baptiste Alphonse Karr • Pavel Popovich • Dōgen • Otto of Freising • Louise of Hesse-Kassel • Hella Haasse • William Orpen • George Whitefield • Eskuz gaurkotu

Gertaerak 1964 - Quino (irudian) marrazkilariaren Mafalda neskatoaren komikiak argia ikusi zuen Argentinako Primera Plana aldizkarian. 2004 - 4179 Tutatis asteroidea lurretik ilargira bitarteko distantzia lau aldiz igaro zen. 2010 - Greba orokorra Espainian lan erreforma berriaren aurka egiteko. 2015 - Loreak euskal filma 2016ko Oscar Sarien banaketa ekitaldian Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sariaren saileko finalista izateko hautagai zerrendarako aukeratua izan zen. + Gertaera gehiago... Egutegia << Iraila >> Al As Az Og Or Lr Ig 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 2017 Aurreko eta hurrengo urteetan 2014: Astelehena 2015: Asteartea 2016: Osteguna 2018: Larunbata 2019: Igandea 2020: Asteartea Izendegia Santutegia: Daturik ez (gehitu) Seaska egutegia: Mikel, Mikela, Mikele, Mixel eta Aralar.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1980 - ETAk Jose Ignacio Ustaran UCDko kidea bahitu eta hil zuen Gasteizen.
• 1998 - Jose Antonio Ardanzak Eusko Jaurlaritzako lehendakari kargua utzi zuen, legegintzaldiko azken eguna zelako.
• 2006 - Iruzurra egitearen susmoagatik, hamazortzi pertsona atxilotu zituzten Bilboko portuan.
• 2010 - Guardia Zibilak ETAko ustezko hiru kide atxilotu zituen Villabonan, bai eta inkomunikatu ere.

Mundua

• 2006 - Xangsane tifoiak 94 hildako eragin zituen Filipinetan.
• 2006 - 2004ko maiatzaren 11n gertaturiko atentatuaren ikerketan azido borikoa ETArekin erlazionatu zuten bi ikerlari deklaratzera deitu zituen Baltasar Garzon epaileak, euren txostenean iruzur egiteagatik, ustez, ETAri leporatzeko, Al Qaedaren ordez.
• 2009 -
  • Gutxienez 240 pertsona hil ziren Ginean, herrialdea zuzentzen zuen junta militarraren aurkako manifestaldiaren aurkako errepresioan.
  • 8,3 graduko lurrikara batek eragindako tsunamiak 160 pertsona baino gehiago hil zituen Samoan.
• 2010 - Greba orokorra Espainian lan erreforma berriaren aurka egiteko.

Arte eta kultura

Euskal Herria

• 2007 - Wayne Wang zinegilearen A thousand years of good prayers filmak irabazi zuen Zinemaldiko Urrezko Maskorra.
• 2012 - 2012ko Donostiako Zinemaldia: François Ozon frantziar zinema zuzendariaren Dans la maison filmak Urrezko Maskorra irabazi zuen. Fernando Trueba espainiar zinema zuzendariak El artista y la modelo filmarekin Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen. José Sacristán aktoreak Gizonekozko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra bereganatu zuen. Macarena García (Blancanieves) eta Katie Coseni (Foxfire) aktoreek Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra beraganatu zuten. Azkenik, Dustin Hoffman estatubatuar aktoreak Donostia Saria jaso zuen.
• 2015 - Loreak euskal filma 2016ko Oscar Sarien banaketa ekitaldian Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sariaren saileko finalista izateko hautagai zerrendarako aukeratua izan zen.

Mundua

• 1963 - Tom Jones filma estreinatu zen. Tony Richardsonek zuzendu zuen, Albert Finney, Susannah York, Hugh Griffith, Edith Evans, Diane Cilento, Joyce Redman eta David Warner aktoreek antzeztu eta Micheál Mac Liammóir aktoreak narratzailearen ahotsa ipini.
• 1964 - "Quino" komikilari argentinarraren "Mafalda"k argia ikusi zuen "Primera Plana" izeneko aldizkarian.
• 1989 - Black Rain ("Euri beltza") filma estreinatu zen, Ridley Scottek zuzendu eta Michael Douglas, Andy García, Ken Takakura, Kate Capshaw, Yusaku Matsuda eta Tomisaburo Wakayama aktoreek antzeztu zutelarik.
• 2000 - Billy Elliot filma estreinatu zen: Stephen Daldryk zuzendu zuen eta Jamie Bell, Julie Walters, Gary Lewis eta Jamie Draven aktoreek antzeztu.

Kirolak

Euskal Herria

• 2012 - Euskal Derbia: Errealak Athletic Clubari Anoeta estadioan jokatutako partiduan 2-0 irabazi zion.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1864 - Miguel de Unamuno, euskal idazle eta filosofoa (h. 1936).
• 1866 - Remigio Mugica Mugica, gipuzkoar musikaria (h. 1958).
• 1891 - Miguel Ángel Olano, gipuzkoar misiolari kaputxinoa (h. 1970).
• 1903 - Migel Zubiaga Imaz, gipuzkoar idazlea.
• 1908 - Miguel María Lojendio, gipuzkoar noble eta diplomazialaria (h. 1977).
• 1927 - Martin Garziarena, nafar aizkolaria (h. 2005).
• 1928 - Joaquín Villalba, euskal atleta ohia, pentlatoi modernoan aditua.
• 1929 - Miguel Bidaurreta, nafar txirrindulari ohia.
• 1932 - Mitxel Unzueta, bizkaitar politikari eta ekonomialaria.
• 1943 -
  • Jose Antonio Mujika, gipuzkoar idazlea.
  • Carlos Pumares, bizkaitar zinema kritikari eta kazetaria.
  • Ivan Zulueta, euskal diseinugile eta zinema zuzendaria (h. 2009).
• 1957 - Miguel Ángel Sola, nafar futbolari ohia eta entrenatzailea.
• 1962 - Mikel Txoperena, nafar pilotari ohia.
• 1980 - Iván Fandiño, bizkaitar toreatzailea (h. 2017).
• 1991 - Inder Paredes, gipuzkoar traineru estropadetako patroia.

Mundua

• 1518 - Tintoretto, veneziar margolaria (h. 1594).
• 1547 - Miguel de Cervantes, espainiar idazle famatua (h. 1616).
• 1571 - Caravaggio, italiar margolaria, pintura barrokoaren sorkuntzan eragin handia izan zuena (h. 1610).
• 1640 - Antoine Coysevox, frantziar eskultore eta dekoratzailea (h. 1720).
• 1703 -
  • François Boucher, frantziar margolari eta grabatzailea (h. 1770).
  • François Fresneau, frantziar ingeniaria (h. 1770).
• 1718 - Nikita Ivanovitx Panin, errusiar politikaria (h. 1783).
• 1758 - Horatio Nelson, Erresuma Batuko Itsas Armadako ofiziala (h. 1805).
• 1803 - Jacques Charles François Sturm, frantziar matematikaria (h. 1855).
• 1810 - Elizabeth Gaskell, ingeles eleberrigilea (h. 1865).
• 1815 - Andreas Achenbach, alemaniar margolaria (h. 1910).
• 1820 - Henrike Artoiskoa, Chambordeko konde eta Bordeleko dukea (h. 1883).
• 1838 - Henry Hobson Richardson, estatubatuar arkitektoa (h. 1866).
• 1867 - Walther Rathenau, alemaniar politikaria, industrialaria eta filosofoa (h. 1922).
• 1875 - Henrik Lund, Groenlandiako inuit herriko margolari, poeta, musikagile eta apaiza (h. 1948).
• 1895 - Harold Hotelling, estatubatuar ekonomialari eta estatistikaria (h. 1973).
• 1899 - László Bíró, hungariar-argentinar kazetari eta asmatzailea, bolalumaren asmatzailea (h. 1985).
• 1901 -
  • Enrico Fermi, italiar fisikaria, lehen erreaktore nuklearraren garatzailea eta 1938ko Fisikako Nobel Saria (h. 1954).
  • Lanza del Vasto, italiar-frantziar pentsalari eta idazlea (h. 1981).
• 1904 - Greer Garson, britainiar antzezlea (h. 1996).
• 1907 - Hans Martin Sutermeister, suitzar idazlea (h. 1977).
• 1909 - Vasco Bergamaschi, italiar txirrindularia (h. 1979).
• 1912 - Michelangelo Antonioni, italiar zinema zuzendaria (h. 2007).
• 1913 -
  • Miguel Fisac, espainiar arkitektoa (h. 2006).
  • Trevor Howard, antzerki, telebista eta zinemako ingeles aktorea (h. 1988).
  • Stanley Kramer, estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlea (h. 2001).
• 1916 - Antonio Buero Vallejo, espainiar antzerkigilea (h. 2000).
• 1919 - Vladimír Vašíček, txekiar margolaria, pintura moderno eta pintura abstraktuan aitzindari bere herrialdean (h. 2003).
• 1920 -
  • Peter Dennis Mitchell, ingeles kimikaria, 1978ko Kimikako Nobel Saria (h. 1992).
  • Václav Neumann, txekiar orkestra-zuzendaria (h. 1995).
• 1929 - Bernard Dort, frantziar antzerki-kritikaria (h. 1994).
• 1931 -
  • James Cronin, estatubatuar fisikaria, 1980ko Fisikako Nobel Saria (h. 2016).
  • Anita Ekberg, suediar aktore eta modeloa (h. 2015).
• 1932 -
  • Robert Benton, estatubatuar zinema zuzendaria eta gidoigilea.
  • Kristian Gullichsen, finlandiar arkitektoa.
• 1935 -
  • Mylène Demongeot, frantziar aktore eta modeloa.
  • Jerry Lee Lewis, estatubatuar pianista eta abeslaria, rock and rollaren aitzindari garrantzitsua.
• 1936 - Silvio Berlusconi, Il Cavaliere, Italiako lehen ministroa eta Europako Kontseiluko presidentea.
• 1937 - Koichiro Matsuura, japoniar diplomatikoa, UNESCO erakundeko presidente ohia.
• 1938 - Wim Kok, Herbeheretako lehen ministroa.
• 1939 - Rhodri Morgan, Galesko lehen ministroa (h. 2017).
• 1942 -
  • Felice Gimondi, italiar txirrindulari ohia.
  • Ian McShane, ingeles aktorea.
• 1943 -
  • Muhammad Khatami, Irango presidentea.
  • Lech Wałęsa, Poloniako presidentea.
• 1951 - Michelle Bachelet, Txileko presidentea.
• 1954 - Alberto Pedro Torriente, kubatar antzerki-idazle, antzezle eta olerkaria (h. 2005).
• 1956 - Sebastian Coe, britainiar atleta ohia, ertaineko distantzian inoizko hoberenetakoa.
• 1969 - Erika Eleniak, estatubatuar aktore eta modeloa.
• 1985 - Dani Pedrosa, kataluniar motoziklismoko pilotua.
• 1987 - Anaïs Demoustier, frantziar antzezlea.

Heriotzak

Euskal Herria

• 1637 - Migel Aozaratzakoa, gipuzkoar apaiz eta misiolari domingotarra (j. 1598).
• 1936 -
  • Fortunato Agirre, nafar politikari jeltzalea eta Lizarrako alkatea, eraila (j. 1893).
  • Alfonso Beorlegi, euskal militarra (j. 1888).
  • Jose Bergara, nafar fraidea, Serinyàn fusilatua (j. 1908).
• 1939 - Joseba Zubimendi, donostiar euskaltzalea, kantari, itzultzaile, kazetari, irrati esatari, poeta eta antzerkigilea (j. 1898).
• 1967 - Henri Haget, euskal errugbilaria (j. 1905).
• 1993 - Andres Irujo, nafar politikari abertzalea (j. 1907).
• 2012 - Josu Arenaza, mediku eta euskaltzain urgazlea (j. 1930).
• 2014 - Miguel Boyer, Lapurdin jaiotako espainiar ekonomialari, irakasle eta politikaria, Madrilen (j. 1939).

Mundua

• K. a. 48 - Ponpeio Handia hil zuten Egipton.
• 795 - Lotario I.a, karolingiar enperadorea (j. 795).
• 866 - Karlos Umea, Akitaniako erregea.
• 1560 - Gustavo I.a Suediakoa, Suediako erregea (j. 1496).
• 1710 - Karlota Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar noblea, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Modenako dukesa ezkontidea (j. 1671).
• 1719 - Jean Orry, Espainiaren zerbitzuan izan zen frantses ekonomialaria (j. 1652).
• 1833 - Fernando VII.a Espainiakoa, Espainiako erregea (j. 1784).
• 1839 - Friedrich Mohs, alemaniar mineralogoa eta geologoa (j. 1773).
• 1851 - Paul-Thérèse-David d'Astros, frantziar kardinala eta Baionako apezpikua (j. 1772).
• 1902 - Emile Zola, frantziar idazlea (j. 1840).
• 1908 - Joaquim Maria Machado de Assis, brasildar idazlea, Brasilgo literaturaren maisu nagusitzat hartua (j. 1839).
• 1913 - Rudolf Diesel, alemaniar ingeniaria, Diesel-motorraren sortzailea (j. 1858).
• 1929 - Tanaka Giichi, Japoniako Lehen Ministroa (j. 1864).
• 1930 - Ilia Repin, errusiar pintorea (j. 1844).
• 1937 - Genaro Estrada, mexikar diplomatikoa eta idazlea (j. 1887).
• 1953 - Ernst Reuter, alemaniar politikaria (j. 1889).
• 1956 - Anastasio Somoza García, Nikaraguako presidente eta diktadorea (j. 1896).
• 1967 - Carson McCullers, estatubatuar idazlea (j. 1917).
• 1973 - W. H. Auden, ingeles poeta, XX. mendeko poetarik handienetarikotzat hartua (j. 1907).
• 1979 - Francisco Macías Nguema, Ekuatore Gineako diktadorea (j. 1924).
• 1996 - Shūsaku Endō, japoniar idazlea, Japoniako literatura modernoan ikuspegi katolikoa sartu zuena (j. 1923).
• 1997 - Roy Lichtenstein, estatubatuar margolaria (j. 1923).
• 2001 - Nguyên Van Thieu, Hego Vietnamgo presidentea (j. 1923).
• 2010 -
  • Georges Charpak, poloniar-frantziar fisikaria eta irakaslea, 1992ko Fisikako Nobel Saria (j. 1924).
  • Tony Curtis, estatubatuar aktorea (j. 1925).
• 2012 - Hebe Camargo, brasildar aktorea, abeslaria eta telebistako aurkezlea (j. 1929).
• 2013 - Pete T. Cenarrusa, euskal jatorriko estatubatuar politikaria (j. 1917).

Jaiak eta urteurrenak

• San Mikel edo Done Mikel eguna: San Migel Aralarkoa Euskal Herriko santu zaindaria.
• Sehaska egutegiko izendegia: Mikel, Mikela, Mikele, Mixel eta Aralar.
• Aralarko San Migel santutegian irailaren 29 eta 30an jaia ospatu ohi da.

Irailaren 28 | Urteko egutegi | Irailaren 30