Skoenlapper

Skoenlapper; Tydperk: 56–0 m. jaar gelede Pc Ec Oc Mc Pl Ps
	Roespuntjonker (Siproeta epaphus), in Butterfly World, Florida
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk:	Animalia;
Filum:	Arthropoda;
Klas:	Insecta;
Orde:	Lepidoptera;
(klade):	Rhopalocera;

'n Skoenlapper is 'n kleurryke dagaktiewe insek met vier vlerke en twee dun voelhorings. Skoenlappers behoort tot die orde van vlinders (Lepidoptera), ook bekend as die skubvlerkiges.

Etimologie[wysig | wysig bron]

Die woord skoenlapper het sy oorsprong vanaf die Nederlandse woord schoenlapper, oorspronklik "skoenhersteller". Die woord is 'n samestelling van schoen (skoen) en lappen (lap) met die agtervoegsel -er. In Nederlands het die betekenis uitgebrei om die insek in te sluit. Die rede hiervoor is dat die lapplekke op skoene baie soos die bont vlerke van die insek gelyk het. Die eerste optekeninge in Afrikaans is deur Antoine Changuion (1844) in die vorm schoenlapper en deur Arnoldus Pannevis (1880) in die vorm skoenlapper.^[1]

Hoofgroepe en voorbeelde[wysig | wysig bron]

Daar is tussen 17 000 en 19 000 gedokumenteerde soorte skoenlappers wêreldwyd.^[2] Die totaal word dikwels verwring omdat taksonome verskil oor die vraag of 'n bepaalde takson 'n volle spesie of 'n subspesie is. Taksonome skat dat daar wêreldwyd ongeveer 1500 spesies is wat nog ontdek moet word.^[2]

Die hoofgroepe, en sommige van hul welbekende voorbeelde sluit in:

Riddervlinders, familie Papilionidae,
insluitend die eiesoortige Baronvlinder in subfamilie Baroniinae, die Apollovlinders in die subfamilie Parnassiinae, en die Swaelsterte en Voëlvlerke in die subfamilie Papilioninae
- Koninginswaelstert, Papilio machaon
- Speseryswaelstert, Papilio troilus
- Lemoenvlinder, Papilio demodocus
- Voëlvlerke, genus Ornithoptera, die grootste vlinders
Witjies, familie Pieridae,
insluitend die Kwagga, Lusernvlinder, Swerwers, Geletjies, Blaarswerwers, Arabiere, Rooi-, Geel-, Oranje- en Skarlakenpuntjies^[3]
- Afrikaanse swerwer Catopsilia florella
- Kleinwitjie, Pieris rapae
- Grasveldgeletjie, Eurema brigitta
- Grasveldwitjies, Belenois aurota aurota
- Groenaarwitjie, Pieris napi
- Gewone isebel, Delias eucharis
Bloutjies, familie Lycaenidae,
insluitend die Kopervlerkies, Stertbloutjies, Kortstertjies, Saffiere en Skollies^[4]
- Brenton-bloutjie, Orachrysops niobe (bedreigd)
- Xerxesbloutjie, Glaucopsyche xerces (uitgestorwe)
- Karnerbloutjie, Lycaeides melissa samuelis (bedreigd)
- Rooipierrot, Talicada nyseus
- Swartstreep-kortstertjie, Anthene amarah
Metaalvlerkies, familie Riodinidae
- Sleutelblomskoenlapper, Hamearis lucina
- Okerjuffertjie, Abisara echerius
Vierpootskoenlappers, familie Nymphalidae,
insluitend die Melkbosvlinders, Bruintjies, Rooitjies, Dubbelsterte en ander
- Bontsandogie, Pararge aegeria
- Dubbelsterte, genus Charaxes
- Geel-gesiggie, Junonia hierta
- Melkbosvlinder, Danaus chrysippus
- Morfovlinders, genus Morpho
- Padwagtertjie, Junonia orithya
- Sondagsrokkie, die kosmopolitaanse Vanessa cardui
Ratsvlieërs, familie Hesperiidae,
insluitend die Konstabels, Dartelaars, Springertjies, Sandmannetjies, Swerwers, Dwaalesels, Ratsvlieërs^[3] en Dikkoppies
- Geel Hotnot, Gegenes niso
- Malvadikkoppie, Carcharodus alceae
- Sebulonratsvlieër, Poanes zabulon