Norga
Dát artihkal lea okta Sámegiel Wikipedia deháleamos artihkkaliin, ja danne mii sihtat Du árvvoštallat dan. Deaddil dan boalu mii čájeha du oaivila artihkkala birra.
Kongeriket Norge Kongeriket Noreg | |
|---|---|
 Leavga |
Vearjogovva Vearjogovva |
| [[Fiila:|250px|Kárta]] Kárta |
|
| Stáhtahápmi | Vuođđolágalaš monarkiija |
| Gonagas | Harald V |
| Stáhtaministtar | Erna Solberg |
| Oaivegávpot | Oslo |
| Viidodat | 385 207[1] km² |
| Olmmošlohku | 5 295 619[2] |
| – ássečoahkkisvuohta | 12,94/km² |
| Virggálaš gielat | Bokmål, sámegielat, Ođđadárogiella ja dárogiella |
| Valuhta | Norgga ruvdno (NOK) |
| BÁB | 276 400 millejovnna USD |
| HDI | 0,938 |
| Áigi | UTC+1 |
| – geasseáigi | UTC+2 |
| Nationálabeaivi | miessemánu 17. |
| Nationálalávlla |
«Ja, vi elsker dette landet» |
Norga dahjege Norgga gonagasriika (girjedárogillii Kongeriket Norge, ođđadárogillii Kongeriket Noreg) lea gonagasriika Davvi-Eurohpás. Stáhta gullá Davviriikkaide ja Skandinaviai. Norggas lea eananrádji nuortan Ruoŧain, lullin Suomain ja Finnmárkku nuortaoasis maid Ruoššain. Norga lea Davviriikkaid goalmmádin stuorámus stáhta viidodaga ektui ja njealjádin stuorámus olmmošlogu ektui. Norga vuođđuduvvui guovtte álbmoga territoriei, dáža ja sámi albmoga. Norgii gullet maid Svalbárda, Jan Mayen ja Bjørnøya. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Oslo.
Sisdoallu
Geografiija[rievdat | edit source]
Norggas oarjin lea Norggamearra, lullin Skagerrak ja davvin Barentsmearra. Norgga oaivegávpot lea Oslo ja eará stuorra gávpogat leat Bergen, Trondheim, Stavanger, Kristiansand ja Romsa.
Norgga viidodat lea 323 802 km². Várit leat váldooassi viidodagas. Norgga alimus várri lea Galdhøpiggen.
Historjá[rievdat | edit source]
Norga historjá ovtta riikan álggii sullii 100 jagi dássái, vaikko dálá Norgga guovllus lea orron olbmot juo guhká; muhtin báikkiin juo jiekŋaáiggi nohkama rájes. Go Norggas leat ollu várit ja vuonat leat leamaš ollu unna olmmošjovkkožat ja olbmot eai leat sáhttán johtit ollu.
Politihkka[rievdat | edit source]
Norgga lea vuođđolágalaš monarkiija ja dien jođiheaddji lea gonagas. Dálá gonagas lea Harald V. Politihkalaš váldi gonagasas ii leat. Stuorámus váldi lea Stuorradikkis (dárogillii Stortinget).
Hálddahuslaš juohkin[rievdat | edit source]
Fylkkat[rievdat | edit source]
Norga lea hálddahuslaččat juhkkojuvvon 18 fylkii.
Dás lea listu fylkkain:
- Finnmárku
- Romsa
- Nordlánda
- Trøndelága
- Møre ja Romsdal
- Sogn ja Fjordane
- Hordalánda
- Rogalánda
- Oarjel-Agder
- Nuorta-Agder
- Telemárku
- Vestfolda
- Buskerud
- Opplánda
- Hedmárku
- Oslo
- Akershus
- Østfolda
Gielddat ja gávpogat[rievdat | edit source]
Norgga dálá gielddahálddahusa ovttadat lea gielda dahje suohkan (dárogillii kommune). Norggas leat dál 422 gieldda.
Ekonomiija[rievdat | edit source]
Norgga valuhta lea Norgga ruvdno, mii juhkojuvvo 100 evrii.
Norgga ekonomiija váldooassi vuođđuduvvá olje- ja gássabuvttadeapmái ja guollebivdii.
Veahkadat[rievdat | edit source]
Golggotmánus 2011 Norggas ledje 4,7 miljovnna ássi. Jagis 2007 94,4 ássiin ledje norgalaččat, geaidda rehkenastojuvvojit mielde maiddái Norgga sullii 60 000 sápmelačča.
Kultuvra[rievdat | edit source]
Dážaid nationála symbolat leat leavga, nationáladreassa ja nationálabeaivi. Máŋgasiin lea iežas guovllu nationáladreassa ja Norgga leavga.
Unesco máilmmiárbelistu[rievdat | edit source]
UNESCO máilmmiárbelisttus leat Norggas čuovvovaš gávcci máilmmiárbesáji.[3]
Urnesa stáhpegirku (1979)
Álttá báktedáidda (1985)
Nordlándda Vegasullot (2004)
Struve meridiánadávgi (2005)
Geirangervuotna Møre ja Romsdalas (2005)
Nærøyvuotna Sogn ja Fjordanes (2005)
Gáldut[rievdat | edit source]
- ↑ Arealstatistics for Norway 2018, Kartverket, mapping directory for Norway
- ↑ Population, jan 01 2018, Statistics Norway
- ↑ World Heritage List davvisámegillii: Máilmmiárbelistu: UNESCO. Čujuhuvvon 29.03.2018. (eaŋgalsgillii)
Geahča maid[rievdat | edit source]
| |||||||||
| |||||||||
