1969

1969. urtea

Urteak:	1966  • 1967  • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972
Hamarkadak:	1940(e)koa • 1950(e)koa • 1960(e)koa • 1970(e)koa • 1980(e)koa
Mendeak:	XIX.a • XX.a • XXI.a

1969 beste egutegi batzuetan

Gregoriotar egutegia	1969 MCMLXIX
Ab urbe condita	2722
Armeniar egutegia	1418 ԹՎ ՌՆԺԸ
Bahá'í egutegia	125 – 126
Bengaliar egutegia	1376
Berber egutegia	2919
Egutegi budista	2513
Myanmarko egutegia	1331
Bizantziar egutegia	7477 – 7478
Koptoen egutegia	1685 – 1686
Etiopiar egutegia	1961 – 1962
Hebrear egutegia	5729 – 5730
Egutegi hinduak
- Bikram Samwat	2025 – 2026
- Shaka Samvat	1891 – 1892
- Kali Yuga	5070 – 5071
Holozeniar egutegia	11969
Iraniar egutegia	1347 – 1348
Islamiar egutegia	1388 – 1389
Japoniar egutegia	Shōwa 44 (昭和44年)
Korear egutegia	4302
Thailandiar eguzki egutegia	2512

Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!

---

Gertaerak

• Urtarrilaren 24a - Salbuespen egoera ezqarri zuten Madrilgo unibertsitatean, 300 ikasle baino gehiago atxilotuz.
• Apirilaren 9a - ETAk, Fermin Monasterio Perez taxi gidaria erail zuen Bilbon, lanean zebilela.
• Ekainaren 20a - Georges Pompidou izendatu zuten Frantziako presidente.
• Uztailaren 14a - "Futbol Gerra" delakoa piztu zen El Salvador eta Honduras artean.
• Urriaren 14a - Suedian, Olof Palme lehen ministro aukeratu zuten.
• Urriaren 21a - Willy Brandt bilakatu zen Mendebaleko Alemaniaren Kantziler.
• Azaroaren 25a - John Lennon-ek bere "Order of the British Empire" (Britaniar Inperioaren Ordena) itzuli zuen Britainia Handiko gobernuak Vietnamgo Gerrari emandako sostenguagatik.
• Abenduaren 20a - Anwar el Sadat izendatu zuten Egiptoko presidente.

Arte eta kultura

• Abuztuaren 15a - Woodstockeko jaialdia hasi zen New Yorken, izugarri arrakastatsua izan zena 400.000 ikusle inguru jasota. Mugarria ezarri zuen musika garaikidearen historian.
• Irailaren 6a - "The Pink Panther Show" ipini zuten lehenengo aldiz AEBetako telebistan.
• The Who taldeak "Tommy" rock opera aurkeztu zuten.

Zientzia eta teknologia

• Urtarrilaren 15a - Sobietar Batasunak "Soyuz 5" espaziontzia jaurti zuen.
• Uztailaren 20a - Neil Armstrong bihurtu zen Ilargira ailegatzeko lehenengo pertsona.
• Elisabeth Kübler-Ross psikiatrak argiratu zuen "On Death and Dying" ("Heriotzaz eta hiltzeaz") liburu famatua.

Jaiotzak

• Urtarrilaren 3a - Michael Schumacher, 1 Formulako alemaniar pilotua.
• Urtarrilaren 8a - José Ángel Uribarrena, bizkaitar futbolari ohia.
• Urtarrilaren 14a - Jason Bateman, estatubatuar aktorea.
• Otsailaren 1a - Gabriel Batistuta, argentinar futbolaria.
• Otsailaren 1a - Bahman Ghobadi, zinema zuzendari kurdua.
• Otsailaren 2a - Valeri Karpin, Errealeko futbolari ohia.
• Otsailaren 11 - Jennifer Aniston, estatubatuar aktorea.
• Maiatzaren 1a - Javier Bardem, espainiar aktorea.
• Ekainaren 14a - Steffi Graf, alemaniar tenislaria, Golden Slama eskuratzen lehenengo emakumea.
• Uztailaren 4a - Elena Arzak, donostiar sukaldaria.
• Uztailaren 22a - Josetxu Pedrosa, bizkaitar txirrindulari paralinpikoa (h. 2016).
• Uztailaren 24a - Jennifer Lopez, estatubatuar aktore, abeslari, dantzari, enpresari, moda diseinatzaile eta telebista ekoizlea.
• Abuztuaren 12a - Lutxo Egia, bizkaitar idazlea.
• Urriaren 27a - Javier Gorosabel Urkia, eibartar astrofisikaria (h. 2015).
• Azaroaren 19a - Richard Virenque, frantziar txirrindularia.
• Azaroaren 27a - Hernán Gaviria, kolonbiar futbolaria (h. 2002).
• Abenduaren 28a - Linus Torvalds, finlandiar informatikaria, Linux sistema eragilearen sortzailea.

Heriotzak

• Urtarrilaren 30a - Dominique Pire, belgikar elizgizona, 1958ko Bakearen Nobel Saria (j. 1910).
• Otsailaren 2a - Boris Karloff, aktore ingelesa (j. 1887).
• Otsailaren 4a - Bingen Ametzaga, euskal idazle eta bizkaitar politikaria (j. 1901).
• Otsailaren 5a - Thelma Ritter, estatubatuar aktorea (j. 1902).
• Otsailaren 15a - Simon Arrieta, euskal herritar margolaria (j. 1915).
• Otsailaren 23a - Saud Saudi Arabiakoa, Saudi Arabiako erregea (j. 1902).
• Otsailaren 26a - Levi Eshkol, Israelgo lehen ministroa (j. 1895).
• Otsailaren 26a - Karl Jaspers, alemaniar psikiatra eta filosofo existentzialista (j. 1883).
• Martxoaren 12a - André Salmon, frantziar idazlea (j. 1881).
• Martxoaren 14a - Ben Shahn, errusiar-estatubatuar margolaria (j. 1898).
• Martxoaren 17a - Daniel Vázquez Díaz, espainiar margolaria (j. 1882).
• Martxoaren 23a - Josef Gerstmann, austriar neurologoa (j. 1887).
• Martxoaren 26a - John Kennedy Toole, estatubatuar idazlea (j. 1937).
• Martxoaren 28a - Dwight David Eisenhower, Ameriketako Estatu Batuetako 34. Presidentea (j. 1890).
• Apirilaren 5a - Rómulo Gallegos, Venezuelako presidentea eta idazlea (j. 1884).
• Apirilaren 15a - Viktoria Eugenia Battenbergekoa, Espainiako erregina ezkontidea (j. 1887).
• Apirilaren 16a - Morihei Ueshiba, japoniar aikido irakaslea, aikido gudu-antzearen asmatzailea (j. 1883).
• Maiatzaren 1a - Jesus Doxandabaratz, nafar politikari abertzale eta jeltzalea (j. 1894).
• Maiatzaren 2a - Franz von Papen, Alemaniako kantzilerra (j. 1879).
• Maiatzaren 6a - José Mardones Llorente, arabar futbolaria (j. 1914).
• Maiatzaren 18a - Pablo Rada, Espainiako Aireko Armadako nafar hegazkinlaria, Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren alde borrokatu zena (j. 1901).
• Maiatzaren 31a - Silvestre Igoa, Igoa, Errealeko jokalaria (j. 1920).
• Ekainaren 8a - Jose Olaizola, Ereslari, euskal musikagile eta idazlea (j. 1883).
• Ekainaren 8a - Robert Taylor, estatubatuar aktorea (j. 1911).
• Ekainaren 9a - Harold Davenport, britainiar matematikaria (j. 1907).
• Ekainaren 22a - Judy Garland, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1922).
• Ekainaren 29a - Moïse Tshombe, Katangako (gaur egun Kongoko eskualdea) lehen ministroa (j. 1919).
• Uztailaren 3a - Brian Jones, musikari britainiarra (j. 1942).
• Uztailaren 5a - Walter Gropius, alemaniar arkitektoa eta Bauhaus eskolako zuzendaria (j. 1883).
• Uztailaren 5a - Leo McCarey, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1898).
• Uztailaren 9a - Ramon Zubiaurre, euskal margolaria (j. 1882).
• Uztailaren 10a - Rikardo Arregi Aranburu, euskal kazetaria, saiakeragilea eta euskaltzalea (j. 1942).
• Uztailaren 24a - Witold Gombrowicz, poloniar idazlea (j. 1904).
• Uztailaren 25a - Otto Dix, alemaniar margolaria, marrazkigilea eta grabatzailea (j. 1891).
• Abuztuaren 1a - Miguel Labordeta, gaztelaniaz idazten zuen aragoitar poeta (j. 1921).
• Abuztuaren 2a - Luis Lopetegi, Agerre I, gipuzkoar harri-jasotzailea (j. 1927).
• Abuztuaren 6a - Theodor Adorno, alemaniar filosofo, soziologo eta musikologoa (j. 1903).
• Abuztuaren 9a - Cecil Frank Powell, ingeles fisikaria, 1950eko Fisikako Nobel Saria (j. 1903).
• Abuztuaren 9a - Sharon Tate, estatubatuar aktore eta modeloa, Charles Mansonen jarraitzaileek eraila (j. 1943).
• Abuztuaren 17a - Ludwig Mies van der Rohe, alemaniar arkitektoa (j.1886)
• Abuztuaren 17a - Otto Stern, alemaniar fisikaria, 1943ko Fisikako Nobel Saria (j. 1888).
• Abuztuaren 31 - Rocky Marciano, Txapeldun Zuri Handia, estatubatuar boxeolaria, borrokaldi bat galgu gabe erretiratu zen pisu astunetako boxeolari bakarra (j. 1923).
• Irailaren 2a - Ho Chi Minh, Vietnamgo Errepublika Demokratikoko lehenengo presidentea (j. 1890).
• Irailaren 11 - Julio Beobide, euskal eskultorea (j. 1891).
• Irailaren 14a - Jon Kurutz Ibargutxi, euskal idazlea (j. 1883).
• Irailaren 21a - Joaquín Lucarini, euskal eskultorea (j. 1905).
• Urriaren 2a - Katharine Susannah Prichard, australiar idazlea (j. 1883).
• Urriaren 7a - Léon Scieur, belgikar txirrindularia (j. 1888).
• Urriaren 8a - Alfred Pose, bearnotar bankari eta politikaria, Donibane Lohizuneko auzapeza (j. 1899).
• Urriaren 12a - Serge Poliakoff, errusiar-frantziar margolaria (j. 1906).
• Urriaren 15a - Pablo Tillac, euskal herrian bizi izandako frantziar margolaria, grabatzailea, akuaforte-egilea eta ilustratzailea (j. 1880).
• Urriaren 21a - Jack Kerouac, estatubatuar idazle eta poeta, Beat belaunaldiko partaidea (j. 1922).
• Urriaren 31 - Fidel Sarriegi, gipuzkoar idazlea (j. 1920).
• Azaroaren 8a - Vesto Melvin Slipher, estatubatuar astronomoa (j. 1875).
• Azaroaren 15a - Ignacio Aldekoa, gasteiztar idazlea (j. 1925).
• Azaroa - Édouard Duhour, euskal atleta (j. 1905).
• Abenduaren 2a - José María Arguedas, peruar idazlea, XX. mendeko Peruko literaturako esanguratsuenetakoa (j. 1911).
• Abenduaren 2a - Kliment Voroxilov, sobietar mariskal eta politikaria (j. 1881).
• Abenduaren 4a - Achille Chavée, belgikar poeta (j. 1906).
• Abenduaren 9a - Leonardo Zilaurren, euskal herritar futbolaria (j. 1912).
• Abenduaren 13a - Arturo Peña, euskal atleta (j. 1903).
• Abenduaren 21a - Juan Gardeazabal, Juanito, euskal herritar futbol arbitroa (j. 1923).
• Abenduaren 22a - Josef von Sternberg, austriar-estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1894).
• Abenduaren 30a - Jiří Trnka, txekiar zinemagilea (j. 1912).
• Abenduaren 31 - Theodor Reik, austriar-estatubatuar psikoanalista (j. 1888).
• Auguste Darraidu, Aristokrata, lapurtar pilotaria (j. 1900).
• Euxebio Eizmendi, Txapel , gipuzkoar bertsolaria (j. 1893).
• Karmelo Balda, gipuzkoar palaria, Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzaren sortzaile eta lehendakaria (j. 1897).
• Luis Arellano, euskal abokatu eta politikaria (j. 1906).
• Nemesio Manuel Sobrevilla, euskal zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizlea (j. 1889).
• Itzhak Stern, Oskar Schindlerren kontulari industriala izandako poloniar judua (j. 1901).
• Junzo Sakakura, japoniar arkitektoa (j. 1901).

Nobel saridunak:

Urte honetan lehenengoz Ekonomiako Nobel Saria eman zen –beste Nobel Sariak ez bezala, Ekonomiako Nobel Saria ez da Alfred Nobelen borondaterari jarraiki eman beharreko sarietako bat. Hala ere, gainontzeko Nobel sariekin batera eta sari berarekin ematen da–.

• Fisika: Murray Gell-Mann
• Kimika: Derek Harold Richard Barton eta Odd Hassel
• Literatura: Samuel Beckett
• Medikuntza: Max Delbrück, Alfred Hershey eta Salvador Luria
• Ekonomia: Ragnar Frisch eta Jan Tinbergen
• Bakea: Nazioarteko Lan Erakundea

---

Agintariak

[[Fitxategi:Libia|10x10px|1969|link=|alt=Muammar al-Gaddafi]]

[[Fitxategi:Kanada|10x10px|1969|link=]]

[[Fitxategi:Errusia|10x10px|1969|link=]]

[[Fitxategi:Espainia|10x10px|1969|link=|alt=Francisco Franco]]

Munduko agintariak 1969. urtean

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: 1969