1996

1996. urtea

Urteak:	1993  • 1994  • 1995 • 1996 • 1997 • 1998 • 1999
Hamarkadak:	1970(e)koa • 1980(e)koa • 1990(e)koa • 2000(e)koa • 2010(e)koa
Mendeak:	XIX.a • XX.a • XXI.a

1996 beste egutegi batzuetan

Gregoriotar egutegia	1996 MCMXCVI
Ab urbe condita	2749
Armeniar egutegia	1445 ԹՎ ՌՆԽԵ
Bahá'í egutegia	152 – 153
Bengaliar egutegia	1403
Berber egutegia	2946
Egutegi budista	2540
Myanmarko egutegia	1358
Bizantziar egutegia	7504 – 7505
Koptoen egutegia	1712 – 1713
Etiopiar egutegia	1988 – 1989
Hebrear egutegia	5756 – 5757
Egutegi hinduak
- Bikram Samwat	2052 – 2053
- Shaka Samvat	1918 – 1919
- Kali Yuga	5097 – 5098
Holozeniar egutegia	11996
Iraniar egutegia	1374 – 1375
Islamiar egutegia	1416 – 1417
Japoniar egutegia	Heisei 8 (平成8年)
Korear egutegia	4329
Thailandiar eguzki egutegia	2539
Unix denbora	820454400 – 852076799

Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!

---

Gertaerak

• Urtarrilaren 20a - Yasser Arafat Palestinako presidente berriz izendatu zuten.
• Otsailaren 4a - Milwaukeen (AEB) berebiziko hotzaldia pairatzen ari zirela, -32 °C-ko tenperatura erregistratu zuten.
• Otsailaren 9a - IRAk 18 hilabetetako suetena iragarri zuen.
• Martxoaren 3a - Espainian egindako hauteskunde orokorretan, Jose Maria Aznarrek gidatutako Alderdi Popularrak garaipena lortu zuen.
• Martxoaren 19a - Agintari musulmandarrek eta kroaziarrek Sarajevo bereganatu zuten, serbiarrek Bosnian menperatzen zuten azkena.
• Martxoaren 25a - Europar Batasunak Erresuma Batuko behien esportazioa debekatu zuen.
• Maiatzaren 4a - Jose Maria Aznar (PP) Espainiako presidente bihurtu zen, PSOEren 13 urteko agintaldiaren ondoren.
• Maiatzaren 27a - Txetxeniako Lehen Gudan, Boris Yeltsin Errusiako presidentea eta Txetxeniako matxinoak lehenengo aldiz bildu ziren, su-etena negoziatuz.

Arte eta kultura

Euskal Herria

• "Ken Zazpi" euskal musika talde ospetsua sortu zuten.
• 1996ko Araba-Bizkaiko Bertsolari Txapelketako garailea Unai Iturriaga izan zen, aurreko edizioan legez.
• Martxoaren 24a - 1996ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Jexux Arzallusek jantzi zuen txapela.
• Ekainaren 3a - Canal Vasco telebista katea lehenbizikoz aireratu zen.
• Irailaren 9a - "Oskorri" musika taldeak euren 25. urteurrena ospatzeko kontzertua egin zuen Getxon.

Mundua

• Irailaren 6a - Les Noticies asturierazko astekaria kaleratu zuten lehen aldiz Oviedon.

Zientzia eta teknologia

• Uztailaren 5a - Dolly ardia jaio zen, klonazioaren bidez sortutako lehendabiziko ugaztuna izanda. 2003an hil zen.
• Azaroaren 7a- NASAk Mars Global Surveyor satelitea jaurtiki zuen.
• Abenduaren 4a - Martitzera iritsi zen lehenbiziko misioa, Mars Pathfinder espazio-ontzian.

Kirolak

• 1996ko Udako Olinpiar Jokoak (Atlanta, AEB; uztailaren 19a - abuztuaren 4a).
  • 41 Euskal herritarrek hartu zuten parte 11 kiroletan, Espainiako selekzioarekin.
    • Miguel Indurainek urrezko domina eta Abraham Olanok zilarrezkoa lortu zituzten erlojupekoan. Indurain euskal herritar batek bakarka lortu zuen lehen urrezko dominaduna izan zen.
• Ekainaren 30a - Alemaniak Txekiar Errepublika garaitu zuen (2-1), Europako Futbol Txapelketa eskuratuz.
• Uztailaren 8a - Martina Hingis suitzarrak Wimbledon torneoa irabazi zuen, holakorik lortzen tenislari gazteen bilakatuz.

Jaiotzak

• Urtarrilaren 19a - Xabier Oroz, gipuzkoar saskibaloi jokalaria.
• Urtarrilaren 23a - Alex Santamaría, gipuzkoar futbolaria.
• Otsailaren 21a - Sophie Turner, ingeles aktorea.
• Otsailaren 11 - Lucas Torreira, uruguaitar futbolaria.
• Martxoaren 5a - Miguel Olabide, nafar futbolaria.
• Martxoaren 23a - Aitor Elordi, bizkaitar esku huskako pilotaria.
• Martxoaren 27a - Jokin Altuna, Altuna III.a, gipuzkoar pilotaria.
• Martxoaren 30a - Maddi Torre, gipuzkoar futbolaria.
• Apirilaren 2a - Eider Lizarbe, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
• Apirilaren 9a - Markel Gajate, gipuzkoar aktore eta modeloa.
• Apirilaren 23a - Sophie Istillart, lapurtar futbolaria.
• Maiatzaren 4a - Vasilije Vučetić, serbiar saskibaloi jokalaria.
• Maiatzaren 10a - Martin Agirregabiria, arabar futbolaria.
• Maiatzaren 16a - Izaro Abella, gipuzkoar futbolaria.
• Maiatzaren 26a - Axier Arteaga, gipuzkoar esku huskako pilotaria.
• Ekainaren 1a - Maialen Husillos, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
• Ekainaren 11 - Ibai Azurmendi, nafar txirrindularia.
• Ekainaren 14a - Gaizka Maiza, gipuzkoar saskibaloi jokalaria.
• Ekainaren 22a - Mikel Merino, nafar futbolaria.
• Uztailaren 4a - Iker Irribarria, gipuzkoar esku huskako pilotaria.
• Uztailaren 30a - Martin Bidaur, euskal idazlea.
• Abuztuaren 4a - Andoni Gorosabel, gipuzkoar futbolaria.
• Abuztuaren 14a - Jon Erasun, gipuzkoar esku huskako pilotaria.
• Abuztuaren 17a - Jokin Ezkieta, nafar futbolaria.
• Abuztuaren 23a - Yosuke Ideguchi, japoniar futbolaria.
• Abuztuaren 25a - Xuban Errazkin, gipuzkoar txirrindularia.
• Abuztuaren 29a - Jurgi Oteo, bizkaitar futbolaria.
• Irailaren 7a - Markel Areitio, bizkaitar futbolaria.
• Irailaren 23a - Mikel Alonso Flores, gipuzkoar txirrindularia.
• Urriaren 29a - Mariasun Quiñones, gipuzkoar futbolaria.
• Azaroaren 29a - Leire Baños, gipuzkoar futbolaria.
• Abenduaren 11 - Hailee Steinfeld, estatubatuar aktore, abeslari eta modeloa.
• Abenduaren 16a - Iñigo Muñoz Cuevas, bizkaitar futbolaria.
• Abenduaren 29a - Naroa Uria, euskal saskibaloi-jokalaria.

Heriotzak

Urtarrila

• Urtarrilaren 2a - Carlos Blasco, donostiar politikari jeltzalea (j. 1924).
• Urtarrilaren 8a - François Mitterrand, Frantziako Presidentea (j. 1916).
• Urtarrilaren 15a - Moshoeshoe II.a, Lesothoko erregea (j. 1938).
• Urtarrilaren 18a - Leonor Fini, argentinar-frantziar margolaria (j. 1907).
• Urtarrilaren 20a - Gerry Mulligan, estatubatuar jazz musikagilea (j. 1927).
• Urtarrilaren 21a - Roman Cieślewicz, ukrainar margolaria (j. 1930).
• Urtarrilaren 28a - Joseph Brodsky, errusiar-estatubatuar poeta, 1987ko Literaturako Nobel Saria (j. 1940).

Otsaila

• Otsailaren 2a - Gene Kelly, estatubatuar dantzari, aktore, abeslari, zuzendari, ekoizle eta koreografoa (j. 1912).
• Otsailaren 5a - Antonio Ruiz Soler, Antonio el bailarin, espainiar dantzari eta koreografoa (j. 1921).
• Otsailaren 6a - Fernando Múgica Herzog, gipuzkoar politikaria, ETAk eraila (j. 1934).
• Otsailaren 7a - Bernard Delhom, 110 urte eta 265 egun bizi izandako behenafarra, hil zenean momentuko euskal herritarrik nagusiena (j. 1885).
• Otsailaren 9a - August Kühn, alemaniar idazlea (j. 1936).
• Otsailaren 10a - Roland Simounet, frantziar arkitektoa (j. 1927).
• Otsailaren 11 - Santiago Onaindia, euskal idazlea, karmeldar fraidea, apaiza eta itzultzailea (j. 1909).
• Otsailaren 14a - Francisco Tomás y Valiente, espainiar legelaria, ETAk eraila (j. 1932).
• Otsailaren 14a - Alejandro de la Sota, galiziar arkitektoa, Espainiako Estatuko XX. mendeko arkitekturako maisu handienetako bat (j. 1913).
• Otsailaren 17a - Hervé Bazin, frantziar idazlea (j. 1911).
• Otsailaren 17a - Juan Etxebarria Martin, bizkaitar idazlea eta itzultzailea (j. 1934).
• Otsailaren 20a - Toru Takemitsu, japoniar musikagilea (j. 1930).
• Otsailaren 21a - Morton Gould, estatubatuar orkestra zuzendari eta musikagilea (j. 1913).
• Otsailaren 26a - Mieczysław Weinberg, poloniar jatorriko errusiar musikagilea (j. 1919).
• Otsailaren 29a - Sinclair Ross, ingelesezko kanadar idazlea (j. 1908).

Martxoa

• Martxoaren 3a - Marguerite Duras, frantziar idazlea eta zinema zuzendaria (j. 1914).
• Martxoaren 3a - Léo Malet, frantziar idazlea (j. 1909).
• Martxoaren 12a - Raymond Régamey, frantziar teologoa eta arte-historialaria (j. 1900).
• Martxoaren 13a - Lucio Fulci, italiar zinema zuzendari, gidoilari eta aktorea (j. 1927).
• Martxoaren 13a - Krzysztof Kieślowski, poloniar zinema zuzendaria, zinema garaikidean gehien eragin duen Europako zinemagileetako bat (j. 1941).
• Martxoaren 15a - Wolfgang Koeppen, alemaniar idazlea (j. 1906).
• Martxoaren 17a - Jose Antonio Arkotxa, euskal idazle eta antzerkigilea (j. 1911).
• Martxoaren 18a - Odysseus Elytis, greziar olerkari eta saiakeragilea, 1979ko Literaturako Nobel Saria (j. 1911).
• Martxoaren 18a - Enrique Jordá, gipuzkoar orkestra-zuzendaria (j. 1911).
• Martxoaren 19a - Virginia Henderson, estatubatuar erizaina (j. 1897).
• Martxoaren 22a - Antonio María Oriol, bizkaitar finantzari eta politikaria (j. 1913).
• Martxoaren 24a - Étienne Hajdú, hungariar jatorriko eskultorea (j. 1907).
• Martxoaren 28a - Hans Blumemberg, alemaniar filosofoa (j. 1920).

Apirila

• Apirilaren 6a - Greer Garson, britainiar antzezlea (j. 1904).
• Apirilaren 8a - Ben Johnson, estatubatuar aktorea (j. 1918).
• Apirilaren 17a - François-Régis Bastide, lapurtar eleberrigile, diplomazialari eta irrati-esataria (j. 1926).
• Apirilaren 21a - Dzhojar Dudaiev, Itxkeriako Txetxeniar Errepublikako lehenengo presidentea (j. 1944).
• Apirilaren 21a - Luigi Pistilli, italiar aktorea (j. 1929).
• Apirilaren 23a - Pamela Travers, australiar-ingeles idazlea, Mary Poppinsen eleberrien egilea (j. 1899).
• Apirilaren 25a - Jose Basterretxea, Oskillaso, euskal idazlea (j. 1911).
• Apirilaren 27a - Jacques Mercanton, suitzar idazlea (j. 1910).
• Apirilaren 29a - Jaime García Terrés, mexikar idazlea (j. 1924).

Maiatza

• Maiatzaren 3a - Hermann Kesten, alemaniar idazlea (j. 1900).
• Maiatzaren 11 - Nnamdi Azikiwe, Zik, Nigeriako aurreneko presidentea (j. 1904).
• Maiatzaren 14a - José Antonio Agiriano, euskal sindikalista eta politikaria (j. 1932).
• Maiatzaren 16a - Luis Beltrán Guerrero, venezuelar poeta eta saiakeragilea (j. 1914).
• Maiatzaren 25a - Jon Manteca, El Cojo Manteca, 1980ko hamarkadan Espainian ospetsu egin zen arrasatearra (j. 1967).
• Maiatzaren 25a - Gerardo Rueda, espainiar eskultorea (j. 1926).
• Maiatzaren 29a - Antonín Mrkos, txekoslovakiar astronomoa (j. 1918).

Ekaina

• Ekainaren 2a - Pilar Lorengar, espainiar opera-abeslaria (j. 1928).
• Ekainaren 3a - Hideo Sakai, japoniar futbolaria (j. 1909).
• Ekainaren 6a - George Davis Snell, estatubatuar biologoa, 1980ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1903).
• Ekainaren 6a - José María Valverde, espainiar poeta eta itzultzailea (j. 1926).
• Ekainaren 9a - Rafaela Aparicio, espainiar aktorea (j. 1906).
• Ekainaren 15a - Ella Fitzgerald, estatubatuar jazz abeslaria (j. 1917).
• Ekainaren 15a - Jean Gimpel, frantziar historialaria (j. 1918).
• Ekainaren 16a - David Mourão-Ferreira, portugaldar idazlea (j. 1927).
• Ekainaren 17a - Thomas Kuhn, estatubatuar pentsalaria, zientziaren filosofian ekarpen garrantzitsuan egin zituena (j. 1922).
• Ekainaren 20a - Walter Guevara, Boliviako presidentea (j. 1912).
• Ekainaren 23a - André Dumas, frantziar teologoa eta idazlea (j. 1918).
• Ekainaren 23a - Andreas Papandreu, Greziako lehen ministroa (j. 1919).
• Ekainaren 26a - Veronica Guerin, irlandar kazetaria, eraila (j. 1958).

Uztaila

• Uztailaren 1a - Margaux Hemingway, estatubatuar top-model eta aktorea eta Ernest Hemingwayren iloba (j. 1954).
• Uztailaren 9a - Aurora Redondo, espainiar antzezlea (j. 1900).
• Uztailaren 11 - Juan Jose Etxabe, ETAko buruzagia eta lehen ekintzaileetako bat (j. 1937).
• Uztailaren 18a - Martin Ugarte, Saletxe, euskal idazlea (j. 1916).
• Uztailaren 21a - Inger Jacobsen, norvegiar abeslari eta aktorea (j. 1923).
• Uztailaren 24a - Manuel Melchor Irure, 109 urte bizi izandako Guardia Zibileko jeneral nafarra (j. 1887).
• Uztailaren 30a - Claudette Colbert, frantziar-estatubatuar aktorea (j. 1903).
• Uztailaren 30a - Carlos Droguett, txiletar eleberrigilea (j. 1912).

Abuztua

• Abuztuaren 1a - Tadeus Reichstein, suitzar biokimikaria, 1950eko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1897).
• Abuztuaren 2a - Michel Debré, Frantziako Bosgarren Errepublikako lehendabiziko lehen ministroa (j. 1912).
• Abuztuaren 6a - Hernán Siles Zuazo, Boliviako presidentea (j. 1914).
• Abuztuaren 8a - Nevill Francis Mott, ingeles fisikaria, 1977ko Fisikako Nobel Saria (j. 1905).
• Abuztuaren 9a - Agustín Argote, bizkaitar boxeolaria (j. 1925).
• Abuztuaren 9a - Frank Whittle, ingeles ingeniari aeronautikoa (j. 1907).
• Abuztuaren 11 - Rafael Kubelík, txekiar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (j. 1914).
• Abuztuaren 12a - Viktor Hambardzumyan, sobietar astrofisikaria (j. 1908).
• Abuztuaren 13a - António de Spínola, Portugalgo 14. presidentea (j. 1910).
• Abuztuaren 14a - Sergiu Celibidache, errumaniar-alemaniar konpositore eta orkestra-zuzendaria (j. 1912).
• Abuztuaren 24a - Jean Aurel, frantziar zinemagilea (j. 1925).
• Abuztuaren 26a - Alejandro Agustín Lanusse, Argentinako de facto-ko presidentea (j. 1918).

Iraila

• Irailaren 4a - Joan Clarke, ingeles kriptoanalista eta numismatikaria, Bigarren Mundu Gerran Bletchleyen egin zituen kode-deszifratzaile lanengatik ezaguna (j. 1917).
• Irailaren 5a - Anselm Strauss, estatubatuar soziologoa (j. 1916).
• Irailaren 11 - Koichi Oita, japoniar futbolaria (j. 1914).
• Irailaren 12a - Ernesto Geisel, Brasilgo presidentea (j. 1907).
• Irailaren 13a - Xosé Filgueira Valverde, galiziar idazle eta historialaria (j. 1906).
• Irailaren 17a - Spiro Agnew, estatubatuar politikaria (j. 1918).
• Irailaren 17a - Teodoro Fernández, perutar futbolaria (j. 1913).
• Irailaren 19a - Helmut Heissenbüttel, alemaniar idazlea (j. 1921).
• Irailaren 20a - Paul Erdős, hungariar matematikaria (j. 1913).
• Irailaren 21a - Juan Bautista Adarraga, euskal atleta eta ingeniaria (j. 1924).
• Irailaren 22a - Mohamed Ben Ahmed Abdelghani, Aljeriako lehen ministroa (j. 1927).
• Irailaren 22a - Dorothy Lamour, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1914).
• Irailaren 26a - Geoffrey Wilkinson, ingeles kimikaria, 1973ko Kimikako Nobel Saria (j. 1921).
• Irailaren 27a - Mohammad Najibullah, Afganistango Errepublika Demokratikoko azken presidentea (j. 1947).
• Irailaren 29a - Shūsaku Endō, japoniar idazlea, Japoniako literatura modernoan ikuspegi katolikoa sartu zuena (j. 1923).

Urria

• Urriaren 1a - Luis Zabala, bizkaitar futbolaria (j. 1912).
• Urriaren 5a - Seymour Cray, estatubatuar ingeniaria eta konputagailugintzaren aitzindaria (j. 1925).
• Urriaren 6a - Gilles Hénault, kanadar poeta, kazetari eta arte-kritikaria (j. 1920).
• Urriaren 11 - Lars Ahlfors, finlandiar matematikaria (j. 1907).
• Urriaren 11 - William Vickrey, kanadar ekonomialaria, 1996ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1914).
• Urriaren 12a - René Lacoste, Krokodilo, frantziar tenislaria eta Lacoste jantzi markaren sortzailea (j. 1898).
• Urriaren 12a - Roger Lapébie, lapurtar txirrindularia, 1937ko Frantziako Tourreko irabazlea (j. 1911).
• Urriaren 24a - Gladwyn Jebb, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi bitartekaria (j. 1900).
• Urriaren 31 - Marcel Carné, frantziar zinemagilea (j. 1906).

Azaroa

• Azaroaren 1a - Lycette Darsonval, frantziar dantzaria (j. 1912).
• Azaroaren 1a - Junius Richard Jayawardene, Sri Lankako presidentea (j. 1906).
• Azaroaren 1a - Víctor Sánchez Zabala, nafar filosofoa (j. 1926).
• Azaroaren 3a - Jean-Bédel Bokassa, Afrika Erdiko Errepublikako diktadorea (j. 1921).
• Azaroaren 15a - Alger Hiss, estatubatuar legelari eta diplomatikoa, Sobietar Batasuneko espioia (j. 1904).
• Azaroaren 18a - Étienne Wolff, frantziar biologoa (j. 1904).
• Azaroaren 19a - Gabriel Alonso, gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea (j. 1923).
• Azaroaren 21a - Abdus Salam, pakistandar fisikaria, 1979ko Fisikako Nobel Saria (j. 1926).
• Azaroaren 22a - Garrett Birkhoff, estatubatuar matematikaria (j. 1911).
• Azaroaren 22a - María Casares, galiziar jatorriko frantziar antzezlea (j. 1922).
• Azaroaren 24a - Edison Denisov, sobietar musikagilea (j. 1929).
• Azaroaren 26a - Xabier Azurmendi, euskal idazle eta elizgizona (j. 1935).

Abendua

• Abenduaren 1a edo 3a - Babrak Karmal, Afganistango presidentea (j. 1929).
• Abenduaren 2a - Elena Soriano, espainiar idazlea (j. 1917).
• Abenduaren 7a - Julio Cano Lasso, espainiar arkitektoa (j. 1920).
• Abenduaren 7a - José Donoso Yáñez, txiletar eleberrigilea (j. 1924).
• Abenduaren 9a - Mary Leakey, britainiar paleoantropologoa (j. 1913).
• Abenduaren 16a - Alfonso Irigoien, bizkaitar euskalaria, euskal idazlea, olerkaria, margolaria eta eskultorea (j. 1929).
• Abenduaren 16a - Laurens Van der Post, hegoafrikar idazlea (j. 1906).
• Abenduaren 19a - Marcello Mastroianni, italiar aktorea (j. 1924).
• Abenduaren 20a - Amata Kabua, Marshall Uharteetako lehenengo presidentea (j. 1928).
• Abenduaren 20a - Carl Sagan, estatubatuar astronomo eta zientzia-dibulgatzailea (j. 1934).
• Abenduaren 27a - Mary Celine Fasenmyer, estatubatuar matematikaria (j. 1906).
• Abenduaren 29a - Mireille Hartuch, frantziar abeslaria, konpositorea eta aktorea (j. 1906).

Egun ezezaguna edo zehaztugabea

• Urria - Julián Chivite Marco, nafar ardogilea (j. 1910).
• Antonio Irala Irala, bizkaitar legegizon eta politikaria (j. 1909).
• Eugenio Asensio, nafar hizkuntzalari eta literatura-kritikaria (j. 1902).
• Joseba Jaka, euskal kulturaren eragilea eta enpresaburua (j. 1948).
• Jose Maria Juaristi, Atano VII.a, esku huskako gipuzkoar pilotaria (j. 1912).
• Léon Herran, lapurtar inprimatzaile, kazetari eta kultura eragilea (j. 1896).
• Marcelin Hegiaphal, zuberoar pastoral-errejenta eta idazlea (j. 1910).
• Mikel Isasi, bizkaitar politikaria, EAJko Euskadi Buru Batzarreko lehendakaria (j. 1931).
• Rufino Arrola, Andrakako Errementaria, bizkaitar trikitilaria (j. 1909).

Nobel saridunak:

• Fisika: David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. Richardson
• Kimika: Robert Curl, Sir Harold Kroto, Richard Smalley
• Literatura: Wislawa Szymborska
• Medikuntza: Peter C. Doherty, Rolf M. Zinkernagel
• Ekonomia: James Mirrlees, William Vickrey
• Bakea: Carlos Felipe Ximenes Belo eta José Ramos-Horta

---

Agintariak

[[Fitxategi:Libia|10x10px|1996|link=|alt=Muammar al-Gaddafi]]

[[Fitxategi:Egipto|10x10px|1996|link=|alt=Hosni Mubarak]]

[[Fitxategi:Espainia|10x10px|1996|link=|alt=José María Aznar]]

Munduko agintariak 1996. urtean

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: 1996