2015
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
| 2015 | |
|---|---|
Bi Terroraaschleg uf di franzesisch Satirezytschrift Charlie Hebdo un e jidisch Chaufhuus z Frankrych wären im Jänner insgsamt 20 Mänschen umbrocht. |
| 2015 in andere Kaländer | |
|---|---|
| Ab urbe condita | 2768 |
| Armenische Kaländer | 1463–1464 |
| Ethiopische Kaländer | 2007–2008 |
| Buddhistische Kaländer | 2559 |
| Chinesische Kaländer | |
| – Ära | 4711–4712 oder 4651–4652 |
| – 60-Joor-Züklus |
Holz-Ross (甲午, 31)– |
| Hebräische Kaländer | 5775–5776 |
| Islamische Kaländer | 1436–1437 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2558 |
Inhaltsverzeichnis
Was isch bassiert?[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Im Lauf vum Johr versueche Hundertdöuserti Flichtling iber s Mittelmeer oder iber dr Balkan in di Europäisch Union z chuu uf dr Suechi noch eme sichere un bessere Läbe.
- 1. Jänner: D Simonetta Sommaruga wird Bundespresidänti vu dr Schwyz.
- 1. Jänner: Litaue wird s 19. Mitglid vu dr Eurozone.
- 7. Jänner: Bi me Terroraaschlag uf s Redaktionsbiro vu dr franzesische Satirezytschrift Charlie Hebdo wäre zwelf Mänschen ermordet.
- 14. Jänner: Dr Giorgio Napolitano, dr elft Staatsbresidänt vu Italie, dritt us Altersgrind vu sym Amt zrugg, zue sym Noofolger wird am 31. Jänner dr Sergio Mattarella gwehlt.
- 15. Jänner: D Schyzer Nationalbank stoppt dr Euro-Mindeschtkurs. Dr Euro verliert gegeniber em Franken in ere churze Zyt stark an Wärt.
- 21. bis 24. Jänner: 45. Wältwirtschaftsforum z Tafaas, Schwyz
- 22. bis 29. Jänner: 50. Soledurner Filmdäg
- 5. bis 15. Merz: 85. Gämfer Auto-Salon
- 12. Merz: Z Stuegert wird d Kumedi Sherlock Holmes und die Kehrwoche des Todes vum Tobias Bungter urufgfiert.
- 20. Merz: e totali Sunnefinsternis über em Nordatlantik und e parzielli Sunnefinsternis z Europa
- 28. April bis 3. Mai: 69. Tour de Romandie
- 19., 21. un 23. Mai: 60. Eurovision Song Contest z Wien, Eschtrych
- 29. Mai: Drotz Skandal un Korruptionsvorwirf gege d FIFA im Zämmehang mit dr Vergab vu dr letschte un chimftige Fueßball-Wältmaischterschafte wird dr Sepp Blatter nomol fir e Amtsperiod as Bresidänt bstetigt. Churz no syre Widerwahl, am 2. Juni, git er sy Ruggdritt bekannt.
- 13. bis 21. Juni: 79. Tour de Suisse
- 18. bis 21. Juni: Art Basel
- 1. bis 19. Juli: 33. Zelt-Musik-Festival, Friburg
- 4. bis 26. Juli: 102. Tour de France
- 14. Juli: D NASA-Ruumsonde New Horizons passiert dr Pluto.
- 29. Augschte: Street Parade z Züri
- 8. Septämber: D Gsellschaft fir bedrohti Velker warnt vor ere Hungekataschtrof z Papua-Neiginea.
- 8. bis 18. Oktober: 73. OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung
- 13. Novämber: Z Paris chunnt s glychzytig zue mehrere Terroraaschleg, wu iber 120 Dodesopfer un rund 350 Verletzti fordere.
- 13. Novämber: Schwyzer Verzellnacht
Gedänktäg[ändere | Quälltäxt bearbeite]
D Schwiz gedänkt a verschidnigi gschichtlechi Ereignis; 700 Johr Schlacht am Moorgarte, 600 Johr Eroberig vom Aargau, 500 Johr Niderlaag bi Marignano, 200 Johr Staatsgränze gemäss em Wiener Kongräss, 150 Johr Erstbestiigig vom Matterhorn usw.
Nobelbryys[ändere | Quälltäxt bearbeite]
- Physiology oder Medizin: William C. Campbell un Satoshi Ōmura „fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir vu Fadewirmer verursachten Infektione“ un Tu Youyou „fir ihre Entdeckige zuen ere neiartige Therapy fir Malaria“.
- Physik: Takaaki Kajita un Arthur McDonald „fir d Entdeckig vu Neutrinooszillatione, wu zaige, ass Neutrino ne Masse hän“
- Chemy: Tomas Lindahl, Paul Modrich un Aziz Sancar „fir mechanistischi Studie vu dr DNA-Reparatur“
- Literatur: Swetlana Alexijewitsch „fir ihre vylstimmig Wärch, wu em Lyyden un Muet in unsere Zyt e Dänkmol setzt”
- Fride: s tunesisch Quartet du dialogue national „fir sy entschaidende Bydrag zum Ufböu vun ere pluralistische Demokraty z Tunesie no dr Jasminrevolution 2011.“
- Wirtschaftswisseschaft: Angus Deaton „Fir syni Analys vu Konsum, Armuet un Sozialstaat“
uf d Wält chuu[ändere | Quälltäxt bearbeite]
- 2. Mai: Charlotte of Cambridge, britischi Brinzässi
gstorbe[ändere | Quälltäxt bearbeite]
- 7. Jänner: Charb, franzesische Karikaturischt un Journalischt
- 7. Jänner: Cabu, franzesische Cartoonischt un Karikaturischt
- 7. Jänner: Tignous, franzesische Cartoonischt
- 7. Jänner: Georges Wolinski, franzesische Comiczaichner
- 7. Jänner: Bernard Maris, franzesische Wirtschaftswissenschaftler un Journalischt
- 7. Jänner: Philippe Honoré, franzesische Cartoonischt
- 7. Jänner: Elsa Cayat, franzesischi Psychoanalytikeri un Kolumnischti
- 10. Jänner: Meinrad Schwörer, dytsche Naturschitzer un Anti-Atomchraft-Aktvischt
- 12. Jänner: Peter Vogel, Schwyzer Zoolog
- 17. Jänner: Gertrud Frei, Schwyzer Dialäktologin un Lehreri
- 31. Jänner: Richard von Weizsäcker, dytsche Bolitiker un Bundesbresidänt
- 27. Februar: Leonard Nimoy, en amerikanische Schauspiiler, Reschissör, Filmbroduzänt, Autor, Musiker und Fotograf
- 9. Merz: Florence Arthaud, franzesischi Sägleri
- 12. Merz: Terry Pratchett, britische Schriftsteller
- 21. Merz: Hans Erni, en Schwizer Mooler, Grafiker und Bildhauer
- 26. Merz: Tomas Tranströmer, e schwedische Lyriker
- 13. April: Günter Grass, dytsche Schriftsteller
- 29. April: Walter Rüegg, Schwyzer Soziolog
- 30. April: Ben E. King, en amerikanische Soulsinger
- 2. Mai: Ruth Rendell, e britischi Autorin und Politikere
- 2. Mai: Maja Michailowna Plissezkaja, russischi Ballettdänzeri
- 14. Mai: B. B. King, en amerikanische Bluesmusiker
- 23. Mai: John Forbes Nash Jr., en amerikanische Mathematiker
- 29. Mai: Walter Mossmann, dytsche Liedermacher
- 7. Juni: Christopher Lee, britische Schauspiiler
- 9. Juni: James Last, e dütsche Bändliider, Komponist, Arrangschöör und Muusigbroduzänt
- 11. Juni: Ornette Coleman, en amerikanische Dschäss-Musiker
- 12. Juni: René Schweizer, Schwyzer Schriftsteller un Chinschtler
- 16. Juni: Ernst Eggimann, Schwyzer Schriftsteller
- 10. Juli: Omar Sharif, en egüptische Schauspiiler
- 11. Juli: Jon Vickers, e kanadische Heldetenor
- 25. Juli: Wolfgang Leppert, dytsche Radiomoderator un Schauspiiler
- 16. Augschte: Christiane Langenberger, Schwyzer Bolitikeri
- 17. Augschte: Gerhard Mayer-Vorfelder, dytsche Bolitiker un Sportfunktionär
- 20. Augschte: Egon Bahr, dytsche Bolitiker
- 20. Augschte: Jörg Schneider, Schwizer Volksschauspiler
- 25. Augschte: Peter Arens, Schwyzer Schauspiiler un Reschiseer
- 23. Septämber: Dieter Wiesmann, Schwyzer Liedermacher
- 29. Septämber: Robert Schwyzer, Schwyzer Biochemiker un Molekularbiolog
- 5. Oktober: Henning Mankell, e schwedische Schriftsteller und Theaterreschissöör
- 8. Oktober: Gion Deplazes, Schwyzer Schriftsteller
- 12. Oktober: Eduard Amstad, Schwyzer Richter un Bolitiker
- 10. Novämber: Helmut Schmidt, dytsche Bolitiker
- 23. Novämber: Max Lütolf, Schwyzer Musikwisseschaftler
- 27. Novämber: Léon Huber, Schwyzer Nochrichtesprächer
- 4. Dezämber: Jossi Sarid, en israelische Noochrichde-Kommentator und Politiker
- 10. Dezämber: Klaus Baumgartner, Schwyzer Bolitiker
Rund um di alemannische Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]
- 50 Johr Muettersproch-Gsellschaft
- 3. Loorer Murre
- 4. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung
- 1. bis 21. Merz: 40. Reidlenger Mundart-Woche
- 27. bis 29. Merz: 27. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt
- 12. bis 4. Juni: 6. Mundarttage Bad Bellingen
- 17. bis 20. Septämber: 2. Sebastian-Blau-Tage, Rauteburg
- 25. Septämber bis 4. Oktober: 20. Alemannischi Wuche, Oberried